LSC-07 · CẮT CỎ & TỈA MÉP BẰNG MÁY CẮT CỎ CẦM TAY
Kiểm soát rủi ro văng đá bằng vùng cấm 15 m và khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m gần ô tô/sảnh kính; bảo vệ tuyệt đối vỏ cổ thân cây bằng cước nylon 2,4–3,0 mm thay cho dao thép; khóa chặt quy chuẩn cấm tháo máng chắn bảo vệ, tư thế thăng bằng và tiếp nhiên liệu Can ĐỎ [2T] cách nguồn lửa ≥ 5 m.
Phiên bản 2.0
Khung Kiểm soát tài liệu
| Mã tài liệu | LSC-07 | Phiên bản & Hiệu lực | v2.0 · Hiệu lực từ 17/11/2026 |
| Đơn vị phát hành | Công ty Cổ phần Dịch vụ Vệ sinh Công nghiệp Đà Nẵng SONGANHHYG (K57/10 Giang Văn Minh, Hòa Thuận Tây, Hải Châu, Đà Nẵng) | Khu vực áp dụng | Mép bó vỉa, chân tường rào, vòng quanh gốc cây xanh, bồn hoa, khe lối đi lát gạch, mái dốc ta-luy > 15° và đất hoang cỏ cao |
| Bộ phận Chủ trì | Phòng Kỹ thuật Cây xanh – Cảnh quan & An toàn Môi trường (QA/HSE) | Người phê duyệt | Đại diện Pháp luật — Ms. Mỹ Anh |
| Chu kỳ rà soát | Định kỳ 06 tháng/lần hoặc ngay sau bão / phát sinh CAPA / thay đổi quy chuẩn pháp luật | Kênh hỗ trợ 24/7 | Hotline/Zalo: 0905 751 566 · Email: [email protected] |
| Quy chuẩn & Pháp lý Áp dụng | LSC-03, LSC-04, LSC-05, LSC-16 (Vùng văng 15 m, bảo vệ cổ thân cây) · NĐ 44/2016/NĐ-CP (Thẻ An toàn Lao động Nhóm 3 SAH-CRD-13..17 khi phát cỏ bờ kè cao > 2 m hoặc dốc > 25°) · SAH-CRD-18 · NĐ 45/2022/NĐ-CP · NĐ 13/2023/NĐ-CP (Bảo mật ảnh hiện trường). |
||
Yêu cầu an toàn mảnh văng & bảo vệ cổ thân cây khi tỉa mép
Máy đeo vai và máy tỉa mép pin thường làm việc sát vách kính, bãi đỗ xe và cổ gốc cây, nơi chỉ một viên sỏi văng hay đường cước trượt tay có thể gây thiệt hại lớn. Khi ra bãi, thợ máy phải bảo đảm 4 điểm:
- Triệt tiêu sự cố vỡ kính, trầy xước ô tô & tai nạn đá văng: 0 vụ văng dị vật ra ngoài phạm vi bảo vệ nhờ khóa chặt vùng cấm 15 m và dựng khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m tại 100% điểm giáp bãi đỗ xe, cửa kính sảnh, lối đi bộ.
- Bảo vệ 100% vỏ cổ thân cây & thiết bị tưới âm: Không làm xước, băm gãy vỏ cổ thân cây xanh hay chém vỡ đầu phun tưới âm sàn nhờ sử dụng cước nylon 2,4–3,0 mm có vành bảo vệ, tuyệt đối không đưa dao thép vào khu vực gốc cây.
- Đường viền sắc nét – cao lưu đồng bộ với mặt thảm: Mép bó vỉa và vòng bồn cây cắt gọn sắc, không để râu cỏ lưa thưa hay cạo sát trơ đất làm cháy nắng cổ rễ; tuân thủ cao lưu 2,5–4,0 cm (Nhung Nhật/Bermuda/Paspalum) hoặc 4,0–6,0 cm (Lá gừng).
- An toàn cháy nổ nhiên liệu 2T & chống rung cơ học: 100% máy 2 thì dùng đúng xăng pha từ Can ĐỎ [2T] (lưu ≤ 14 ngày), tắt máy nguội ≥ 3–5 phút và tiếp xăng cách nguồn lửa ≥ 5 m; 100% thợ mang đủ mặt nạ lưới, kính và giáp ống chân.
Bố trí thiết bị theo quy mô khuôn viên và các hành vi bị cấm
| Phân hạng Quy mô | Trang thiết bị & Cách thức Tổ chức Thi công | Hồ sơ Ghi nhận & Kiểm soát |
|---|---|---|
| Khuôn viên nhỏ (1–2 NV) Văn phòng, showroom, biệt thự, lối đi sát bãi xe ô tô |
Ưu tiên máy tỉa mép chạy pin (độ ồn thấp, không khói xả, văng lực nhẹ) hoặc máy phát cỏ cần dài dùng cước nylon 2,4–3,0 mm; khi cắt gần cửa kính sảnh hoặc xe đậu < 15 m, bắt buộc 01 người cầm/giữ khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m che chắn liên tục theo bước di chuyển của người cắt. | Ghi nhận vào BM-LSC-03; chụp ảnh trước–sau hoàn tất tuyến (tuân thủ NĐ 13/2023 không lộ biển số xe hay mặt khách); Giám sát kiểm tra định kỳ theo tuần. |
| Quần thể lớn (≥ 3 NV) Khu công nghiệp, resort, công viên ven sông, bờ kè dốc > 15° |
Đội hình đồng bộ gồm: nhóm đi trước dọn đá/vật cứng; thợ máy phát cỏ giữ khoảng cách an toàn tối thiểu ≥ 15 m giữa hai máy hoạt động cùng lúc; đội căng dây cảnh giới và thổi dọn sau lưng. Tại mái dốc > 25° hoặc bờ kè cao > 2 m, bắt buộc đeo dây cứu sinh móc điểm neo + Giấy phép BM-LSC-02. |
Đánh giá rủi ro trước ca trên BM-LSC-02 (kèm kiểm tra thẻ Nhóm 3 SAH-CRD-13..17 nếu bờ kè > 2 m); cập nhật sản lượng tuyến, định mức xăng 2T và sinh khối trên BM-LSC-03; nghiệm thu KPI trên BM-LSC-08. |
LSC-16); làm xước bong vỏ cổ thân cây là lỗi nghiêm trọng;
(3) CẤM cắt khi có người không mang PPE đứng trong bán kính 15 m hoặc cắt sát ô tô/cửa kính < 15 m mà thiếu khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m;
(4) CẤM vung đầu cắt cao quá đầu gối / ngang hông và CẤM 2 thợ đứng phát cỏ cách nhau < 15 m;
(5) CẤM châm xăng khi máy còn nóng (phải để nguội ≥ 3–5 phút), cách nguồn lửa < 5 m hoặc dùng xăng pha Can ĐỎ [2T] đã lưu quá 14 ngày.
Phân vai & trách nhiệm (Ma trận RACI)
| Đầu việc Quản trị & Vận hành | Trưởng phòng QA/HSE | Giám sát Tuyến / Tổ trưởng | NV Vận hành Máy cầm tay | NV Cảnh giới Chắn lưới & Thu gom |
|---|---|---|---|---|
| Pha đúng tỷ lệ nhiên liệu Can ĐỎ [2T], gắn thẻ ngày pha & kiểm tra tấm chắn bảo vệ | C (Quy chuẩn) | A (Kiểm tra đầu ca) | R (Thực hiện) | I |
| Dọn đá sỏi, thiết lập vùng cấm 15 m & di chuyển khung lưới chắn 1,8 × 2,0 m | I | A (Duyệt điểm rủi ro) | C (Chỉ dừng/chạy) | R (Trực tiếp dựng giữ) |
| Phát cỏ, tỉa mép bằng cước 2,4–3,0 mm quanh gốc cây, bó vỉa & mái dốc > 15° | C (Đo kiểm an toàn) | A (Giám sát tuyến) | R (Trực tiếp phát) | I (Giữ cự ly 15 m) |
Thổi sạch lối đi, thu gom sinh khối, vệ sinh máy & ký nhật ký BM-LSC-03 |
I | A (Nghiệm thu) | C (Vệ sinh máy) | R (Thu gom & thổi dọn) |
Chú thích: R = Trực tiếp thực hiện · A = Chịu trách nhiệm cuối cùng · C = Được tham vấn · I = Được thông báo.
Điều kiện tiên quyết, bảo hộ (PPE), đầu cắt & định mức nhiên liệu 2T/4T
5.1. Bảo hộ (PPE) chuyên dụng & tấm chắn bảo vệ
- Bảo hộ bắt buộc cho người cầm máy: Kính bảo hộ ôm sát mắt + tấm che mặt lưới thép/nhựa trong toàn mặt (chống mảnh đá văng xuyên hốc mắt), chụp tai hoặc nút tai chống ồn, găng tay chống rung dày, quần dài vải dày + giáp bảo vệ ống quyển chân (xà cạp), giày bảo hộ mũi cứng cổ cao chống rắn/gai/lưỡi cắt.
- Dây đeo vai 2 bên & Tay cầm: Sử dụng dây đai vai đôi có tấm đệm hông phân bổ trọng lực đều 2 vai (giảm vẹo cột sống), có khóa tháo khẩn cấp giật nhanh 1 tay khi gặp sự cố.
- Hệ thống chắn văng: Máng chắn bảo vệ zin lắp chặt trên ống cần (đủ dao cắt cước tự động) + khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m chân đế chắc chắn, lưới mắt dày bọc cao su giảm nảy đá.
5.2. Phân loại đầu cắt & nhiên liệu Can ĐỎ [2T] và XANH DƯƠNG [4T]
- Ổ cước nylon 2,4–3,0 mm (Chuẩn bắt buộc trong khu dân cư/gốc cây): Cước tròn hoặc xoắn giảm tiếng rít 2,4–3,0 mm dùng cho 100% thao tác tỉa mép bó vỉa, cắt cỏ quanh gốc cây, chân tường, trụ đèn và dải cỏ sát kính/ô tô. Tuyệt đối không dùng dây cáp thép tự chế hay xích sắt gắn vào đầu cắt (cực kỳ nguy hiểm nếu đứt văng).
- Dao thép chữ nhật / 2–3 cánh (Chỉ dùng đất hoang cây bụi rậm): Chỉ lắp khi phát cỏ voi, lau sậy thân cứng ở bãi đất trống hoàn toàn không có đá sỏi, không có gốc cây cảnh quan và cách khu dân cư/bãi xe ≥ 15 m.
- Nhiên liệu Can ĐỎ [2T]: Xăng pha nhớt 2 thì chuẩn tỷ lệ 50:1 (20 mL nhớt / 1 L xăng) hoặc 40:1 (25 mL/L) theo đúng HDSD máy; ghi ngày pha bằng bút lông không phai lên nhãn can, hủy bỏ nếu lưu quá 14 ngày. Máy đeo vai loại 4 thì dùng riêng Can XANH DƯƠNG [4T] RON 95.
5.3. Ma trận lựa chọn đầu cắt, khoảng cách an toàn & chế độ tỉa mép
| Vị trí / Loại cỏ | Đầu cắt Bắt buộc | Vùng đệm & Che chắn | Chiều cao lưu chuẩn | Lưu ý An toàn Đặc thù |
|---|---|---|---|---|
| Quanh gốc cây xanh, bồn hoa & vòi tưới âm sàn | Cước nylon 2,4–3,0 mm (hoặc nhổ tay theo LSC-16) |
Giữ cước cách cổ thân cây 5–10 cm; nếu có vành phủ gốc tuyệt đối không chém vào lớp vỏ phủ | Khớp chiều cao thảm nền (2,5–4,0 cm hoặc 4,0–6,0 cm) | CẤM dùng dao thép quanh gốc cây tránh băm đứt mạch vỏ cổ thân |
| Mép bó vỉa, đường dạo & khe gạch giáp bãi xe / sảnh kính | Cước nylon 2,4–3,0 mm (ưu tiên máy pin nếu sát sảnh giờ hành chính) | Dựng khung lưới chắn 1,8 × 2,0 m mọi vị trí cách xe/kính < 15 m | Nghiêng đầu cắt vừa phải tạo đường mép thẳng, không cạo trơ đất | Dừng tay tức thì nếu có khách đi bộ tới gần đầu lưới chắn |
| Mái dốc ta-luy > 15° / Bờ kè kênh mương | Cước nylon 2,4–3,0 mm (thân mềm) / dao 2 cánh (lau sậy thoáng) | Vùng cấm 15 m; giữ khoảng cách giữa các thợ ≥ 15 m | Giữ gốc cao 5,0–7,0 cm bảo vệ kết cấu giữ đất chống sạt lở | Dốc > 25° hoặc bờ kè cao > 2 m bắt buộc dây cứu sinh + BM-LSC-02 |
| Bãi đất trống cỏ voi / lau sậy cao dày | Dao thép 2–3 cánh (đã rà sạch đá/sắt lớn) | Vùng cấm 15 m cắm cọc tiêu quanh chu vi khu vực phát | Phát hạ từng lớp từ trên xuống tránh quấn trục hộp số | Hạn chế ga đột ngột khi chạm bụi rậm ẩn gốc cây/đá ngầm |
Quy trình thực hiện từng bước & điểm chặn kiểm soát
- Kiểm tra kết cấu trước nổ máy: Siết chặt ốc kẹp tay cầm chữ U, ốc bảo vệ hộp số đầu bò, kiểm tra máng chắn bảo vệ còn nguyên vẹn không nứt vỡ; lắp đúng cuộn cước nylon 2,4–3,0 mm (chỉ dùng dao thép ở khu đất trống sau khi Tổ trưởng ký duyệt).
- Tiếp nhiên liệu đúng can & đúng chỗ: Tắt công tắc máy và chờ động cơ nguội tối thiểu ≥ 3–5 phút (nếu vừa chạy hết bình); đưa máy tới khu vực thoáng gió cách nguồn lửa, bếp điện, người hút thuốc ≥ 5 m; kê khay chống tràn dưới bình xăng rồi châm xăng pha từ Can ĐỎ [2T] (kiểm nhãn còn hạn ≤ 14 ngày, lắc đều can trước khi rót). Lau sạch giọt xăng tràn trước khi giật nổ.
- Đặt máy trên mặt đất phẳng khi khởi động: Đặt ống cần trên nền đất phẳng không vướng đá hay gốc cỏ, ghì chắc thân máy bằng tay trái trước khi giật dây khởi động, cấm treo máy lơ lửng trên vai để giật nổ.
- Rà thu dị vật trước dải cắt: Nhặt toàn bộ đá cuội, gạch vỡ, lon nước, dây thép ở dải mép bó vỉa và quanh gốc cây.
- Thiết lập lá chắn khu vực nhạy cảm: Rào cọc/dây báo vùng cấm bán kính 15 m. Tại hành lang đi bộ, sảnh kính tòa nhà, bãi đỗ ô tô có khoảng cách < 15 m, dựng cố định hoặc bố trí 01 nhân sự di chuyển song hành khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m chắn ngay giữa đầu cắt và kính/thân xe; luôn điều hướng văng cước quay lưng về phía thảm cỏ.
- Tư thế thăng bằng chuẩn: Mang đai đeo vai đôi chỉnh móc treo để khi buông lỏng tay, đầu cắt song song mặt đất ngang tầm cổ chân; 2 chân đứng mở rộng bằng vai giữ trọng tâm vững, gối hơi chùng, lưng giữ thẳng (xoay hông nhẹ theo vòng cung từ phải sang trái, vì đầu cắt quay ngược chiều kim đồng hồ giúp văng cỏ gọn về một phía an toàn).
- Kỹ thuật tỉa quanh gốc cây & vòi tưới: Hạ ga mức trung bình khi lại gần cổ thân cây, chỉ dùng chóp mũi dây cước nylon 2,4–3,0 mm lướt nhẹ quanh vòng phủ gốc (không áp cả bầu đầu cắt đập vào thân cây); đối với sát thân cây non có vỏ mỏng (DBH < 10 cm), giữ vòng đệm không cắt rộng 10–15 cm để nhổ tay hoàn toàn theo
LSC-16. - Kỹ thuật tỉa mép bó vỉa & mái dốc: Nghiêng đầu cắt nhẹ vừa phải dọc mép đá bó vỉa (giữ mắt nhìn trước 1–2 m để phát hiện đá kẹt khe gạch); giữ đúng chiều cao lưu cỏ 2,5–4,0 cm (Nhung Nhật/Bermuda/Paspalum) hoặc 4,0–6,0 cm (Lá gừng), không chúi đầu cắt xuống đất cạo cháy gốc cỏ. Trên mái dốc > 15°, thợ đi từng dải ngang theo đường đồng mức từ chân dốc lên dần (không bước lùi xuống thảm cỏ vừa cắt trơn trượt); dốc > 25° / bờ kè cao > 2 m bắt buộc đeo dây cứu sinh móc neo an toàn.
- Thổi dọn ngay sau cắt: Dùng máy thổi lá thổi sạch 100% vụn cỏ văng lên lối đi, bề mặt máng thoát nước, chân tường kính và bệ bồn hoa; không thổi bụi thẳng vào xe ô tô đang đậu hay người qua đường.
- Kiểm tra tổn thương cây & thiết bị tưới: Rà lại toàn bộ gốc cây dọc tuyến bảo đảm 0 vết xước vỏ, 0 đầu phun gãy; gom xác cỏ cho vào bao chuyển khu tập kết sinh khối theo Luật BVMT / NĐ 45/2022/NĐ-CP.
- Vệ sinh bảo dưỡng sau ca: Tắt máy, chờ nguội, vệ sinh bụi cỏ khe tản nhiệt xi-lanh và máng chắn, cuộn gọn dây đai và ghi nhật ký tuyến trên
BM-LSC-03.
Tiêu chuẩn nghiệm thu, đo kiểm & xử lý tình huống ngoại lệ
Thước đo nghiệm thu hiện trường: 100% mép bó vỉa và chân bồn hoa sắc nét, đồng nhất chiều cao với mặt thảm chính do máy đẩy/ngồi lái cắt (sai lệch ≤ ±0,5 cm); 0 vết trầy xước vỏ cổ thân cây và 0 đầu phun tưới âm sàn bị hư hại; 0 khiếu nại văng bẩn/văng đá vào kính hay phương tiện; 100% lối đi sạch vụn cỏ sau khi kết thúc ca, ghi nhận đạt chuẩn trên BM-LSC-08.
| Tình huống Ngoại lệ Thực tế | Nguyên nhân / Rủi ro | Hành động Chuẩn SONGANHHYG |
|---|---|---|
| Cỏ mọc xen dày sát cổ thân cây non mới trồng DBH < 10 cm | Đưa cước nylon quay tốc độ cao gần thân rất dễ tuốt mất lớp vỏ non gây chết đứng cây | Dừng máy cách cổ thân ≥ 15 cm: Phần cỏ sát gốc bắt buộc nhổ tay hoàn toàn kết hợp rải phủ gốc vành khăn 5–8 cm chừa cổ thân 7–10 cm đúng chuẩn LSC-16 để ức chế cỏ dại mọc lại. |
| Gió thổi mạnh làm bụi cỏ văng tạt sang bãi xe hoặc lối đi có khách | Áp lực văng kết hợp gió cuốn đá nhỏ và dịch nhựa cỏ bám ố kính xe/áo khách | Điều chỉnh góc lưới chắn & dùng máy pin: Xoay khung lưới chắn 1,8 × 2,0 m đón đúng chiều gió, chuyển sang máy pin tốc độ vòng tua thấp hơn hoặc tạm dừng dải sát xe ghi “Lý do bỏ qua (Gió tạt sát xe)” lên BM-LSC-03 để cắt vào đầu sáng sớm hôm sau. |
| Dây cước nylon nhanh gãy, chảy dính vào trong ổ cước | Cước lưu kho quá khô giòn hoặc quấn ngược chiều làm kẹt nhiệt hộp cước | Ngâm ẩm cước & thay ổ chuẩn: Ngâm cuộn cước nylon dự phòng trong nước sạch 12–24 giờ trước ca để tăng độ dẻo dai chống gãy vụn; thay ổ cước chuẩn đúng đường kính 2,4–3,0 mm không độ chế dây thép. |
| Vô tình làm trầy vỏ gốc cây hoặc nứt đầu phun tưới âm sàn khi tỉa mép | Giấu lỗi khiến vết thương nhiễm nấm hoặc rò rỉ phun nước làm ngập lún nền | Báo cáo minh bạch ngay tại chỗ: Tắt máy, chụp ảnh hiện trạng gửi Tổ trưởng/BQL ngay trong ca để thay đầu phun kịp thời (hoặc xử lý bảo vệ vết vỏ cây), tuyệt đối không lấp cỏ che giấu để Tổ trưởng lập biên bản hiện trường và phân công đội xử lý ngay trong ngày. |
| Người lạ hoặc cư dân cố tình đi vào / từ chối rời vùng 15 m dù đã đặt rào & lưới chắn | Nguy cơ cước văng sỏi nhỏ trúng mắt/chân người đứng sát dù đã nhắc nhở | Nhả ga dừng quay đầu cước 100%: Không cố phát lướt qua khi người vẫn đứng trong vùng cấm; giữ thái độ nhã nhặn nhờ Bảo vệ BQL hỗ trợ điều hướng hoặc chuyển sang tuyến khác, ghi rõ “Tạm hoãn do có người trong vùng 15 m” vào BM-LSC-03. |
BM-LSC-02 cùng thẻ Nhóm 3 (NĐ 44/2016/NĐ-CP). Tổ trưởng trực tiếp kiểm tra lưới chắn, đồ bảo hộ và dây cứu sinh trước khi phát lệnh khởi động máy; bất kỳ nhân sự nào phát hiện thiếu điều kiện an toàn đều phải dừng cắt báo lại ngay.
Đào tạo, chứng chỉ bắt buộc & danh mục biểu mẫu liên kết
- Yêu cầu đào tạo & sát hạch thực hành: Thợ vận hành phải hoàn tất huấn luyện thực địa 03 ca gồm: pha đúng xăng nhớt Can ĐỎ [2T] (50:1 / 40:1), thao tác kiểm tra máng chắn bảo vệ, lắp cuộn cước 2,4–3,0 mm, giữ tư thế thăng bằng và cự ly 15 m, phát quanh gốc cây giả định không chạm xước vỏ. Làm bờ kè cao > 2 m / dốc > 25° bắt buộc có thẻ Nhóm 3 còn hạn 24 tháng (SAH-CRD-13..17).
- Chứng chỉ năng lực đối chứng: SAH-CRD-13..17 (An toàn Lao động Nhóm 3, NĐ 44/2016/NĐ-CP) · SAH-CRD-18 (Kỹ thuật chăm sóc cây cảnh & cảnh quan, ĐH Nông Lâm Huế).
- Biểu mẫu & Thẻ trực quan liên kết: BM-LSC-03 · Nhật ký Duy trì Thảm cỏ & Mảng xanh Tuần · BM-LSC-02 · Đánh giá Rủi ro Thi công · JC-LSC-02 · Thẻ An toàn Máy cắt cỏ & Vùng văng 15 m · JC-LSC-04 · Bảng Pha nhiên liệu 2T & Cấp cứu Nhiệt.
- Quy trình liên thông: LSC-06 (Cắt mặt bằng lớn) · LSC-16 (Nhổ cỏ & Phủ gốc bảo vệ cổ thân cây) · LSC-08 (Tưới kiểm soát độ ẩm thảm cỏ).
Lịch sử phiên bản & Quy chuẩn kỹ thuật áp dụng
| Phiên bản | Ngày | Người soạn / Duyệt | Nội dung thay đổi & quy chuẩn áp dụng |
|---|---|---|---|
| v2.0 | 17/11/2026 | Phòng Kỹ thuật Cảnh quan & QA/HSE · Ms. Mỹ Anh duyệt | Phát hành chuẩn 9 mục LSC-07: khóa vùng an toàn 15 m, khung lưới chắn di động 1,8 × 2,0 m gần ô tô/sảnh kính, bắt buộc cước nylon 2,4–3,0 mm quanh gốc cây cấm dao thép, cấm tháo máng chắn bảo vệ, tư thế thăng bằng, tiếp xăng Can ĐỎ [2T] (50:1/40:1, lưu ≤ 14 ngày) cách lửa ≥ 5 m. |