HSE-PCS-01 · ĐÁNH GIÁ RỦI RO 5×5 (RISK ASSESSMENT), THÁP 5 TẦNG KIỂM SOÁT VÀ PHÂN TÍCH AN TOÀN (JSA)
Hồ sơ an toàn chuyên biệt cho thi công kiểm soát dịch hại và phun khử trùng tại Đà Nẵng, Hội An và Quảng Nam: chấm điểm Ma trận Rủi ro 5×5 (1–25 điểm), triển khai Tháp 5 tầng kiểm soát trên 10 mối nguy trọng yếu (hơi phun tồn lưu/ULV, đầu báo khói, hồ cá Koi H400/H410, bả chuột Vành 3, tổ ong đêm, trần cao & hố ga NĐ 44/2016, RCD 30 mA, súc 3 lần CTNH 18 01 01), bảng JSA 8 đầu việc và ký kiểm đầu ca trên BM-PCS-09.
Phiên bản 3.0
Khung kiểm soát hồ sơ an toàn và đánh giá rủi ro dịch hại
| Mã tài liệu | HSE-PCS-01 (Phân hệ An toàn HSE · Risk Assessment 5×5 & JSA) | Phiên bản & Hiệu lực | v3.0 · Hiệu lực từ 19/11/2026 |
| Đơn vị phát hành | Công ty Cổ phần Dịch vụ Vệ sinh Công nghiệp Đà Nẵng SONGANHHYG (K57/10 Giang Văn Minh, Hòa Thuận Tây, Hải Châu, Đà Nẵng) | Phạm vi áp dụng | Khách sạn, resort, bếp F&B, nhà máy thực phẩm – dược phẩm, kho lạnh, văn phòng, trường học, bệnh viện và nhà ở |
| Bộ phận chủ trì | Phòng Kỹ thuật Kiểm soát Côn trùng & An toàn Môi trường (QA/HSE) | Người phê duyệt | Đại diện Pháp luật: Ms. Mỹ Anh |
| Chu kỳ rà soát | Định kỳ 06 tháng/lần, khi đổi chế phẩm trong nhóm phê duyệt hoặc ngay sau sự cố suýt xảy ra | Hotline khẩn 24/7 | 0905 751 566 · Email: [email protected] |
| Quy chuẩn & pháp lý | Nội bộ & Biểu mẫu: PCS-02, PCS-03, PCS-04, PCS-16, BM-PCS-02, BM-PCS-09, Sheet 7 SAH_SOP_PCS_Trend_Chemical_KPI_Calculator.xlsx · Pháp luật VN: NĐ 91/2016/NĐ-CP & NĐ 129/2024/NĐ-CP (Sở Y tế), TCVN 7958:2017, QĐ 3711/QĐ-BYT, NĐ 44/2016/NĐ-CP (SAH-CRD-13..17), NĐ 45/2022/NĐ-CP (CTNH 18 01 01), NĐ 66/2016/NĐ-CP, NĐ 84/2021/NĐ-CP, NĐ 13/2023/NĐ-CP và BLLĐ 2019. |
||
Mục tiêu kiểm soát rủi ro và nguyên tắc giữ an toàn hóa chất
Đi làm nghề kiểm soát côn trùng ở khách sạn đang đón khách, bếp F&B hay kho lạnh nhà máy, sai sót nguy hiểm nhất không nằm ở thiếu thuốc mà nằm ở ba thói quen chủ quan: bật máy ULV mà quên kiểm tra xem kỹ thuật tòa nhà đã tắt đầu báo khói chưa; vội đặt nhầm viên bả chuột xuống gầm kệ bên trong bếp để "cho nhanh hết chuột"; hoặc thấy hồ cá Koi ngoài sảnh đẹp nhưng không kéo bạt che trước khi rà béc lên tường sát mặt nước. Hồ sơ HSE-PCS-01 thiết lập bốn nguyên tắc không nhân nhượng:
- Chấm điểm định lượng 5×5 trước và sau kiểm soát: Mọi công việc chỉ được bấm máy hoặc đặt trạm khi điểm rủi ro tồn dư sau 5 tầng kiểm soát hạ về mức Chấp nhận hoặc Theo dõi (< 10 điểm).
- Ưu tiên chặn rủi ro từ gốc theo Tháp 5 tầng thay vì trông vào PPE: Luôn tìm cách đặt bẫy cơ khí, bịt gioăng ≤ 3 mm, dùng bả Gel không bay hơi hoặc chế phẩm ít mùi trước khi đưa bình phun tồn lưu, máy ULV và mặt nạ phin lọc vào ca làm.
- Giữ trọn 7 điều kiện dừng việc tức thì ngoài hiện trường: Kỹ thuật viên hiện trường có toàn quyền hô dừng ca ngay lập tức nếu còn người trong phòng phun, chưa ngắt đầu báo khói, chưa che đồ ăn/bể cá hoặc gió ngoài trời vượt 4,0 m/s, mà không bị phạt trừ lương trái Điều 127 BLLĐ 2019.
- Khớp số liệu an toàn giữa đội kỹ thuật và HSE Khách hàng: Kết nối ma trận 5×5 + 8 đầu việc JSA trực tiếp lên phiếu BM-PCS-09 và sổ pha chế BM-PCS-02.
Ma trận rủi ro 5×5 và bảy điều kiện buộc dừng việc ngay
3.1. Ma trận chấm điểm rủi ro 5×5 (R = Xác suất L × Hậu quả S)
| Điểm R = L × S | Phân hạng mức | Thẩm quyền phê duyệt và hành động kiểm soát | Tần suất rà soát |
|---|---|---|---|
| 1 – 4 điểm | THẤP (Chấp nhận) | Thực thi theo đúng PCS-01..22 và tờ hướng dẫn 1 trang WI-PCS-01..06. | Định kỳ 06 tháng/lần. |
| 5 – 9 điểm | TRUNG BÌNH (Theo dõi) | Tổ trưởng phổ biến JSA 5 phút trên BM-PCS-09; kiểm tra tem trạm, gioăng và hộp khóa ngoài. | Kiểm chéo theo tuần / ca. |
| 10 – 15 điểm | CAO (Kiểm soát kỹ thuật) | Phải có Thẻ Nhóm 3 SAH-CRD-13..17 (trên cao / hố ga) hoặc chứng chỉ mối SAH-CRD-10/11; duyệt riêng ca đêm. | Kiểm soát theo từng ca thi công. |
| 16 – 25 điểm | CỰC CAO (Cấm thi công) | DỪNG VIỆC NGAY khi chưa hạ xuống dưới 10 điểm (chưa ngắt báo khói, còn khách ở trong, hố ga chưa đo khí, tổ ong chưa rào 15–20 m). | Cô lập gọi 0905 751 566. |
H400/H410): Phải phủ bạt, tắt sục khí lọc và giữ khoảng đệm cách mép nước ít nhất 3,0 m mới được phun quanh đó.
(4) Gió ngoài trời vượt quá 4,0 m/s hoặc sắp mưa trong 2 giờ tới: Dừng ngay phun sương ULV/tồn lưu ngoài sân tránh bay hơi tạt sang nhà dân hoặc trôi thuốc.
(5) Mất hoặc hỏng cầu dao chống giật RCD 30 mA / Dây nguồn trầy nứt: Ngắt điện ngay, không quấn băng keo chạy tạm.
(6) Hố ga cống sâu chưa mở thông gió 15 phút & chưa đo khí an toàn: Không cho kỹ thuật viên chui xuống hố nếu thiếu Thẻ Nhóm 3, máy đo khí và người canh miệng hố.
(7) Phát hiện bả chuột độc đặt trong Vành 3 hoặc hóa chất ngoài danh mục 9 mã: Dừng toàn ca, thu hồi kiểm đếm lại ngay lập tức (AT-01, AT-02).
Phân công trách nhiệm an toàn hiện trường theo cấp bậc
| Vị trí phụ trách | Nhiệm vụ cốt lõi trong Risk 5×5 & JSA | Hồ sơ ký xác nhận |
|---|---|---|
| Phòng Kỹ thuật & QA/HSE | Khảo sát T=0 chốt điểm nhạy cảm (bể cá, đầu báo khói, tủ điện), lập ma trận 5×5 Sheet 7 Excel và cấp phát đúng 9 chế phẩm ĐKLH. | Duyệt HSE-PCS-01 & kiểm tra chứng chỉ SAH-CRD-06..17. |
| Tổ trưởng / KTV Trưởng | Đi rà thực tế đầu báo khói, bọc che đồ ăn, test nút RCD, kiểm hộp khóa Vành 1–2 và đọc nhanh 8 điểm JSA đầu ca trên BM-PCS-09. | Ký sổ BM-PCS-09, BM-PCS-02 và bàn giao giờ mở cửa BM-PCS-07. |
| KTV Hiện trường & Đội Ong/Mối | Mang đủ mặt nạ phin lọc A1P2, găng Nitrile ≥ 0,38 mm; giữ vùng rào ong 15–20 m; súc 3 lần đục vỏ CTNH 18 01 01; lau sạch bàn bếp sau cách ly. | Ký nhận hiểu rõ JSA trên BM-PCS-09 trước giờ thi công. |
| Kỹ thuật M&E / BQL Bên A | Thực hiện ngắt phân vùng đầu báo khói, mở khóa trần thăm 45×45 cm hoặc cửa phòng kín, cấp thông gió cưỡng bức khi hết giờ cách ly. | Xác nhận tắt/mở báo khói & ký nhận bàn giao trên BM-PCS-07. |
Tháp 5 tầng kiểm soát cho 10 mối nguy và bảng JSA 8 đầu việc
5.1. Nguyên lý Tháp 5 tầng kiểm soát trong kiểm soát dịch hại tổng hợp
- Tầng 1 · Loại bỏ tại nguồn: Dọn sạch rác hữu cơ, nạo vét bẫy mỡ, úp vật chứa nước lăng quăng (QĐ 3711/QĐ-BYT), cắt tỉa bụi rậm sát tường và lắp gioăng chổi chân cửa ≤ 3 mm chặn đường chuột, gián, rắn từ gốc.
- Tầng 2 · Thay thế ít độc hại hơn: Đặt bẫy sập hộp kín và bẫy keo ở Vành 3 trong nhà (giữ 0 bả độc); ưu tiên chấm bả Gel liều siêu nhỏ 0,05–0,1 g trong bếp hoặc dùng hơi nhiệt ≥ 80–100 °C diệt rệp giường thay cho phun hơi ẩm nồng.
- Tầng 3 · Kiểm soát kỹ thuật: Lắp đèn UV tấm keo không phóng điện nổ cách đồ ăn hở ≥ 3,0 m; hộp khóa bả chuột ngoài nhà xỏ ty thép cố định; hiệu chuẩn béc quạt
8002E(2,5–3,8 bar); dùng cầu dao chống giậtRCD30 mA cho máy ULV điện. - Tầng 4 · Kiểm soát hành chính: Khoanh vùng đệm bể cá Koi ≥ 3,0 m, ngắt báo khói, cắm biển cách ly 45–60 phút (≥ 12–24 giờ trường học/mầm non), kiểm tra tem hạn dùng và tách hoạt chất Nhóm 3A ≤ 55%/năm, bắt buộc thẻ
SAH-CRD-07..17. - Tầng 5 · Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE): Mặt nạ nửa mặt/toàn mặt lắp phin lọc
A1P2, găng Nitrile dày ≥ 0,38 mm, kính chống bắn giọt, quần áo bảo hộ phủ kín (áo 2 lớp chuyên dụng khi đánh tổ ong ban đêm).
5.2. Chấm điểm 10 mối nguy trọng yếu dịch hại theo ma trận 5×5
| TT | Mối nguy trọng yếu | R trước | Biện pháp Tháp 5 tầng cốt lõi | R sau |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Hít hơi phun tồn lưu / ULV trong phòng kín | 16 (4×4) | Dọn sạch người trong phòng, đeo mặt nạ A1P2, thông gió đủ 45–60p (≥ 12–24h khu mầm non/y tế). | 4 (1×4) |
| 2 | Kích hoạt báo cháy giả do quên ngắt đầu báo khói | 16 (4×4) | Xác nhận M&E ngắt báo khói trước khi bật ULV/nhiệt; bật lại ngay sau khi hết sương thông gió. | 3 (1×3) |
| 3 | Thuốc H400/H410 rơi xuống hồ cá Koi / thủy sinh | 15 (3×5) | Đánh dấu ĐỎ trên BM-PCS-01, bọc bạt kín + tắt sục khí + cách mép nước ít nhất 3,0 m. | 4 (1×4) |
| 4 | Nhầm hoặc rơi bả chuột Storm vào khu thực phẩm Vành 3 | 15 (3×5) | Giữ nguyên 0 bả độc trong nhà; hộp Vành 1–2 khóa kín xỏ ty thép và đếm viên mỗi lượt. | 4 (1×4) |
| 5 | Phun Pyrethroid đè lên bả Gel bếp gây hỏng mồi & kháng | 12 (4×3) | Đánh dấu điểm Gel bằng tem nhỏ, tách kíp phun ướt khỏi khu bả Gel (cổng AT-02). | 3 (1×3) |
| 6 | Ngã cao > 2 m hoặc ngạt khí khi vào trần kín / hố ga | 15 (3×5) | Thẻ Nhóm 3 SAH-CRD-13..17, dây đeo toàn thân 2 móc, mở nắp thông gió 15p & đo khí đạt. | 5 (1×5) |
| 7 | Ong vò vẽ đốt sốc phản vệ / Bỏng độc tố Pederin | 15 (3×5) | Khoanh rào 15–20 m, làm sau 19:30 đèn đỏ, đồ bảo hộ kín 2 lớp; sơ cứu rửa nước muối/xà phòng ngay. | 4 (1×4) |
| 8 | Rò điện máy phun ULV trên nền ướt / Mù nhiệt trong nhà | 15 (3×5) | Test nút cầu dao RCD 30 mA đầu ca; cấm mang máy mù nhiệt pha Diesel vào bên trong nhà. | 4 (1×4) |
| 9 | Tràn hóa chất đậm đặc & Vứt vỏ chai chưa súc 3 lần | 12 (3×4) | Pha trên khay chống tràn, cốc vạch chuẩn; súc 3 lần đổ vào bình, đục vỏ bỏ túi CTNH 18 01 01. | 3 (1×3) |
| 10 | Lộ ảnh mặt người hoặc sơ đồ mật nhà máy (NĐ 13/2023) | 12 (3×4) | Chụp cận cảnh trạm/khe cửa, che dữ liệu nhận dạng cá nhân và bảo mật mặt bằng B2B. | 3 (1×3) |
5.3. Bảng phân tích an toàn công việc (JSA) cho 8 đầu việc trọng yếu
| Công việc (JSA) | Các bước thao tác chính | Mối nguy tiềm ẩn theo bước | Biện pháp an toàn bắt buộc |
|---|---|---|---|
| JSA-01: Pha 9 chế phẩm & Đóng gói CTNH | Đọc nhãn & JC-PCS-01 → Đong trên khay → Súc 3 lần đục vỏ | Bắn dung dịch vào mắt, nhầm chai nước suối, vứt rác lẫn rác sinh hoạt. | Găng Nitrile ≥ 0,38 mm + kính kín; súc vỏ 3 lần đổ ngược vào bình, bỏ túi CTNH 18 01 01. |
| JSA-02: Phun tồn lưu béc 8002E | Che thực phẩm/bể cá → Chỉnh 2,5–3,8 bar → Rà tường cách 45 cm | Bắn giọt lên đồ ăn hở, tạt vào khe ổ điện, làm ố bề mặt đá gỗ. | Bọc bạt kín thực phẩm & bể cá (≥ 3,0 m), không phun thẳng vào mặt ổ cắm điện. |
| JSA-03: Phun ULV lạnh / ULV Nano | Xin ngắt đầu báo khói → Test RCD → Phun góc 45° giật lùi ra cửa | Báo cháy giả tòa nhà, rò điện dây ẩm, người đi lạc vào phòng đang sương. | Chỉ nổ máy khi có xác nhận tắt báo khói + cắm biển cách ly ngoài cửa; đi lùi thoát ra cửa chính. |
| JSA-04: Đặt trạm chuột 3 vành đai | Xỏ ty thép trạm Storm Vành 1–2 → Đặt bẫy cơ Vành 3 → Ghi số trạm | Nhầm bả độc vào khu thực phẩm, kẹp tay bẫy sập lò xo, trẻ em mở hộp. | Giữ nguyên 0 bả độc Vành 3; khóa hộp Vành 1–2 gắn tem cảnh báo & gài chốt an toàn khi đặt bẫy. |
| JSA-05: Chấm bả Gel bếp & Đèn UV | Soi khe ấm gầm tủ → Chấm điểm 0,05–0,1 g → Rà vị trí lắp đèn 1,5–2 m | Rơi xác côn trùng vào thực phẩm, điện giật khi lau bóng đèn UV. | Đèn UV đặt cách thực phẩm hở ≥ 3,0 m; rút phích điện trước khi thay tấm keo hay bóng đèn. |
| JSA-06: Diệt mối TCVN 7958 & Kho | Dò tuyến điện nước âm → Khoan hào 30×40/50×80 → Bơm thuốc hào/hộp | Khoan trúng cáp điện/ống cấp nước ngầm, bụi khoan & hơi hóa chất kín. | Soi bản vẽ M&E + máy dò trước khi khoan; mang khẩu trang bụi mịn & mặt nạ A1P2. |
| JSA-07: Rệp giường (80–100 °C) & Tổ ong | Phong tỏa 4 phòng / Khoanh rào 15–20 m → Hơi nóng & đèn đỏ sau 19:30 | Bỏng hơi nước áp lực 100 °C, ong đốt hội đồng gây sốc phản vệ, ngã cao. | Không chĩa đầu hơi nóng về phía người; đội ong có 2 người trực cứu hộ & mang sẵn bộ sơ cứu. |
| JSA-08: Thu xác chuột hố/trần & Khử mùi | Mở nắp thông gió 15p → Gắp xác vào 2 lớp túi kín → Xử lý enzyme & bọ chét | Ngạt khí cống/nhiễm khuẩn Leptospirosis, rò điện trên trần ẩm, bọ chét cắn. | Có Thẻ Nhóm 3 SAH-CRD-13..17 khi vào hố ga/trần > 2 m; mặc đồ dùng 1 lần, phun chặn bọ chét thứ cấp. |
Quy trình áp dụng đánh giá rủi ro 5×5 và JSA theo trình tự ca
- Ngay khi đo kiểm lập sơ đồ BM-PCS-01, kỹ thuật viên đánh dấu ĐỎ lên mặt bằng toàn bộ hồ cá Koi, khu sơ chế hở, vị trí đầu báo khói, hố ga sâu và công bố điểm rủi ro trên Sheet 7 bộ Excel.
- Đối chiếu đúng hạn chứng chỉ
SAH-CRD-06..17của đội nhận điểm trước ngày chạy ca mở màn.
- Trước mọi ca phun ULV, phun tồn lưu diện rộng hay lên trần/hố ga: Tổ trưởng làm việc trực tiếp với M&E tòa nhà xác nhận ngắt đầu báo khói khu vực và mở cửa thông gió.
- Kiểm thực tế tấm bạt che bể cá, khu bếp ăn, nguồn điện qua cầu dao
RCD30 mA và thẻ Nhóm 3 còn hạn 24 tháng.
- Đầu ca, KTV trưởng đọc nhanh đúng đầu việc trong 8 mục JSA áp dụng cho ca hôm đó trên BM-PCS-09, nhắc lại 7 ngưỡng dừng việc an toàn.
- Kiểm nhãn đúng 9 mã
SAH-APR-PCS-01..09còn hạn, cốc đong chia ml, khay chống tràn, phin lọcA1P2còn kín hơi rồi toàn đội ký nhận trước khi pha chế.
- Luôn phun giật lùi từ điểm xa nhất hướng về cửa thoát; không đi ngược vào màn sương vừa phun; ngoài trời gió > 4,0 m/s lập tức đóng van béc.
- Kết thúc ca: súc vỏ chai 3 lần đổ vào bình, đục bỏ túi CTNH
18 01 01, cắm biển cách ly ngoài cửa, bàn giao giờ mở cửa trênBM-PCS-07và nhờ M&E bật lại đầu báo khói.
- Mọi sự cố suýt xảy ra (tràn vài giọt dung dịch lên khay, vỏ hộp Storm bị xe cán nứt, đầu phun hơi nóng xì gioăng) phải được ghi lại trong 24 giờ và theo dõi đóng lỗi tại BM-PCS-10.
Xử lý bốn tình huống bất ngờ rủi ro cao ngoài hiện trường
| Tình huống phát sinh ngoài dự kiến | Rủi ro đe dọa trực tiếp | Cách xử lý chuẩn SONGANHHYG |
|---|---|---|
| 1. Bể nắp can hoặc tràn dung dịch pha trong phòng kho | Hơi nồng bay ra hành lang, hóa chất chảy xuống cống thoát sàn. | Rút người không mang PPE ra ngoài, rải giẻ thấm / chất thấm hút trơ (tuyệt đối không xối nước trôi xuống cống), hốt vào túi CTNH 18 01 01, bật quạt thông gió. |
| 2. KTV hoặc cư dân dính giọt dung dịch vào mắt hoặc ngứa da Pederin | Bỏng rát kết mạc mắt, phồng rộp da do Pyrethroid hoặc nọc kiến ba khoang. | Rửa ngay dưới vòi nước sạch chảy liên tục từ 15 phút trở lên, không chà xát mắt hay gãi vỡ mụn nước; đối chiếu thẻ JC-PCS-04 và đưa tới cơ sở y tế kèm nhãn gốc. |
| 3. Phát hiện hộp khóa bả chuột bị xe nâng cán vỡ ngoài bến hàng | Viên bả Storm lăn ra mặt sân dễ lẫn vào kiện hàng hoặc chim, chó ăn nhầm. | Nhặt gọn từng mảnh viên bả bằng kẹp và găng Nitrile bỏ túi niêm phong, thay hộp khóa mới gắn ty thép cố định chắc hơn, ghi nhận biên bản bổ sung. |
| 4. Gặp rắn hổ hoặc tổ ong vò vẽ sát dây điện ngoài trời | Cắn nhiễm độc tố, ong đốt gây sốc phản vệ hoặc phóng điện trung thế. | Không tự bắt tay không; rào ngay vùng 15–20 m; đối với rắn quý tuân thủ NĐ 84/2021 gọi Kiểm lâm, đối với tổ ong hẹn xử lý ban đêm sau 19:30 bằng đèn đỏ. |
Chứng chỉ năng lực, biểu mẫu và sáu tờ hướng dẫn công việc liên kết
- Chứng chỉ bắt buộc theo phạm vi: SAH-CRD-06 (VPMA), SAH-CRD-07/08 (NIMPE 120 tiết), SAH-CRD-10/11 (Mối ĐH Lâm nghiệp), SAH-CRD-12 (Xông hơi ĐH Nông Lâm Huế) và SAH-CRD-13..17 (Thẻ Nhóm 3 trên cao / hố ga NĐ 44/2016).
- Biểu mẫu & Bảng tính liên thông: BM-PCS-09 · Phiếu Risk 5×5 & JSA đầu ca · BM-PCS-02 · Sổ pha chế & An toàn ca · BM-PCS-10 · Theo dõi CAR & Tái nghiệm thu · Sheet 7 Excel · Ma trận 5×5 & Sổ CAR.
- Bộ 6 Tờ Hướng dẫn Công việc 1 trang áp dụng cùng JSA: WI-PCS-01 · WI-PCS-02 · WI-PCS-03 · WI-PCS-04 · WI-PCS-05 · WI-PCS-06.
Lịch sử phiên bản và xác nhận ban hành
| Phiên bản | Ngày hiệu lực | Người biên soạn / Duyệt | Nội dung ban hành |
|---|---|---|---|
| v3.0 | 19/11/2026 | Phòng Kỹ thuật Côn trùng & QA/HSE · Ms. Mỹ Anh duyệt | Ban hành chính thức hồ sơ HSE-PCS-01 gồm Ma trận Đánh giá Rủi ro 5×5, Tháp 5 tầng kiểm soát 10 mối nguy trọng yếu, Bảng JSA 8 đầu việc dịch hại và 7 điều kiện buộc dừng việc, đồng bộ BM-PCS-09, Sheet 7 Excel và pháp luật VN (NĐ 91/2016, NĐ 129/2024, NĐ 45/2022, NĐ 44/2016, NĐ 13/2023, BLLĐ 2019). |