LSC-05 · KIỂM TRA TRƯỚC KHỞI ĐỘNG, VẬN HÀNH, KHỬ TRÙNG & BẢO DƯỠNG DỤNG CỤ – MÁY MÓC
Chuẩn hóa kiểm tra cơ khí trước khởi động, phân tách tuyệt đối Can ĐỎ [2T] (pha 50:1 / 40:1, hủy sau 14 ngày) và Can XANH DƯƠNG [4T] (RON 95), khử trùng dụng cụ cắt bằng Cồn 70% giữ ẩm ≥ 30 giây, bảo vệ điện ngoài trời qua RCD ≤ 30 mA, bảo dưỡng 5S và cách ly máy hỏng bằng Thẻ ĐỎ.
Phiên bản 2.0
Khung Kiểm soát tài liệu
| Mã tài liệu | LSC-05 | Phiên bản & Hiệu lực | v2.0 · Hiệu lực từ 17/11/2026 |
| Đơn vị phát hành | Công ty Cổ phần Dịch vụ Vệ sinh Công nghiệp Đà Nẵng SONGANHHYG (K57/10 Giang Văn Minh, Hòa Thuận Tây, Hải Châu, Đà Nẵng) | Phạm vi áp dụng | Toàn bộ máy cắt cỏ (cần/đẩy/ngồi lái), máy tỉa hàng rào, cưa xích, máy thổi lá, máy phun áp lực, dụng cụ cắt tay và kho bảo quản |
| Bộ phận Chủ trì | Phòng Kỹ thuật Cây xanh – Cảnh quan & An toàn Môi trường (QA/HSE) | Người phê duyệt | Đại diện Pháp luật — Ms. Mỹ Anh |
| Chu kỳ rà soát | Định kỳ 06 tháng/lần hoặc ngay khi bổ sung dòng máy mới / phát sinh sự cố hư hỏng động cơ – an toàn điện | Kênh hỗ trợ 24/7 | Hotline / Zalo: 0905 751 566 · Email: [email protected] |
| Quy chuẩn Kỹ thuật Áp dụng | Quy chuẩn An toàn Máy Cầm tay & Động cơ 2T/4T (Hướng dẫn nhà sản xuất, khóa màu can Đỏ/Xanh dương, giới hạn lưu trữ 14 ngày) · Quy chuẩn An toàn Điện Ngoài trời (RCD ≤ 30 mA) · Kiểm soát Lây nhiễm Bệnh Cây (Khử trùng Cồn 70% ≥ 30 giây) · Quản trị Kho 5S & Khóa Thẻ Đỏ Thiết bị Hỏng. | ||
Mục tiêu kiểm tra máy, nhiên liệu & phòng lây bệnh cây
Máy cắt cỏ và cưa xích chỉ bền và an toàn khi người cầm máy kiểm tra kỹ từ đầu ca đến lúc cất kho. Quy trình này giữ 4 nguyên tắc bắt buộc:
- 0 sự cố đổ nhầm nhiên liệu & cháy nổ khi châm xăng: 100% xăng pha nhớt 2T đựng trong Can ĐỎ [2T] dùng hết trong ≤ 14 ngày; 100% xăng nguyên chất RON 95 đựng trong Can XANH DƯƠNG [4T]; 100% thao tác châm xăng thực hiện sau khi tắt máy nguội ≥ 3–5 phút, cách lửa ≥ 5 m trên khay chống tràn.
- 0 tai nạn văng lưỡi, dội ngược mũi lam cưa xích & rò điện: 100% máy khởi động đạt đủ 7 điểm kiểm tra cơ khí; 100% máy dùng điện lưới ngoài trời đi qua RCD ≤ 30 mA; 0 máy lỗi phanh xích / nứt chụp chắn được mang ra hiện trường.
- 0 lây lan chéo nấm, vi khuẩn giữa các cây: 100% lưỡi kéo, cưa tay, lam cưa xích được làm sạch nhựa và giữ ẩm bằng Cồn 70% tối thiểu ≥ 30 giây khi chuyển giữa cây nghi bệnh và cây khỏe.
- Kho 5S gọn sạch, Sẵn sàng xuất ca 100%: Lọc gió, bugi, khe tản nhiệt, lưỡi cắt được vệ sinh và tra dầu cuối mỗi ca; máy hỏng được treo Thẻ ĐỎ cách ly ngay để sửa chữa trong ≤ 24–48 giờ.
Quản lý thiết bị theo quy mô công trình và các hành vi bị cấm
| Phân hạng Công trình | Quản lý Máy móc, Can 2T/4T & Kho 5S | Hồ sơ Theo dõi & Bảo dưỡng |
|---|---|---|
| Khuôn viên nhỏ Tổ cơ động mang máy theo xe / Kho tủ nhỏ 01–02 máy |
Toàn bộ máy và cặp can nhiên liệu ĐỎ [2T] / XANH DƯƠNG [4T] đi theo xe đội cơ động; mang sẵn bình xịt Cồn 70%, khay chống tràn di động, bộ ổ cắm di động tích hợp RCD ≤ 30 mA và thẻ ĐỎ dự phòng. | Kiểm tra trước khởi động tích vào Mục 3 phiếu BM-LSC-02; máy về tổng kho cuối ngày được thổi bụi vệ sinh lọc gió, dán ngày pha mới trên can 2T nếu pha đợt mới. |
| Quần thể lớn Kho công trình riêng có máy ngồi lái, cưa xích, tỉa rào, máy thổi |
Thiết lập Kho Cảnh quan 5S chuẩn với giá treo dụng cụ từng ô, kệ kê pallet chống ẩm cho máy, tủ khóa thông gió đựng can nhiên liệu ĐỎ [2T] & XANH DƯƠNG [4T] kèm bình chữa cháy bột/CO₂ ngay cửa kho; tách riêng ô “MÁY HỎNG, CHỜ SỬA”. | Ghi nhận tình trạng máy mỗi đầu ca trên BM-LSC-02 và sổ bảo dưỡng giờ chạy định kỳ (thay nhớt cacte 4T, vệ sinh buồng đốt, mài cân lưỡi); Tổ trưởng kiểm tra ngày hết hạn 14 ngày trên tem nhãn Can ĐỎ [2T] vào sáng thứ Hai hằng tuần. |
Phân vai & trách nhiệm (Ma trận RACI)
| Đầu việc Quản trị Thiết bị & Nhiên liệu | Trưởng phòng QA/HSE | Giám sát / Kỹ thuật Kho | Tổ trưởng Hiện trường | Công nhân Vận hành |
|---|---|---|---|---|
| Pha xăng Can ĐỎ [2T], dán nhãn ngày pha, kiểm nhớt Can XANH [4T] & hủy xăng > 14 ngày | C (Kiểm định) | A (Cấp phát) | R (Pha & dán nhãn) | I (Đối chiếu nhãn) |
| Kiểm tra 7 điểm trước khởi động, bấm nút kiểm tra tự ngắt trên RCD ≤ 30 mA & châm xăng trên khay | I | C | A (Duyệt đầu ca) | R (Tự kiểm & ký) |
| Khử trùng dao/kéo/lam cưa bằng Cồn 70% ≥ 30 giây giữa các cây/lô cây | C | I | A (Kiểm chéo) | R (Thực hiện 100%) |
| Vệ sinh lọc gió/xích cuối ca, treo Thẻ ĐỎ cách ly máy hỏng & sửa chữa bảo dưỡng định kỳ | I | R / A (Bảo trì kho) | A (Khóa thẻ đỏ) | R (Vệ sinh 5S) |
Chú thích: R = Trực tiếp thực hiện · A = Chịu trách nhiệm cuối cùng · C = Được tham vấn · I = Được thông báo.
Khóa nhiên liệu 2T / 4T, định mức khử trùng, điện RCD & kiểm tra cơ khí
5.1. Quy chuẩn khóa can nhiên liệu ĐỎ [2T] và XANH DƯƠNG [4T]
- CAN ĐỎ [2T] Động cơ 2 thì (máy cắt cỏ đeo vai, cưa xích 2T, máy tỉa hàng rào 2T, máy thổi lá 2T): Dùng xăng RON 95 pha nhớt 2T chính hãng đúng tỷ lệ 50:1 (20 mL nhớt / 1 L xăng) hoặc 40:1 (25 mL nhớt / 1 L xăng) theo đúng HDSD từng máy. Dán nhãn ghi rõ “Tỷ lệ + Ngày pha”; HỦY BỎ nếu lưu > 14 ngày.
- CAN XANH DƯƠNG [4T] Động cơ 4 thì (máy đẩy cắt cỏ, máy ngồi lái, máy bơm nước 4T, cắt cỏ 4T): Chỉ đổ xăng nguyên chất RON 95 (không pha nhớt vào bình xăng); kiểm tra riêng que thăm nhớt cacte động cơ 4T trước mỗi ca sáng.
- An toàn châm xăng: Tắt máy đặt lên bề mặt bằng phẳng, chờ nguội tối thiểu ≥ 3–5 phút, di chuyển cách xa nguồn lửa/máy đang nổ tối thiểu ≥ 5 m, đặt máy lên khay chống tràn rồi mới rót nhiên liệu qua phễu có lưới lọc cặn.
5.2. Khử trùng dụng cụ & An toàn điện ngoài trời
- Khử trùng Cồn 70% chống lây bệnh cây: Chuẩn bị bình xịt hoặc ống nhúng đựng Cồn 70% mang theo tổ cắt tỉa. Khi chuyển từ cây có dấu hiệu nấm, xì mủ, thối cành sang cây khỏe (hoặc giữa các lô cây quý), lau sạch nhựa mủ bám trên lưỡi kéo/cưa tay/lam cưa xích, xịt ướt đẫm hai mặt lưỡi và giữ ẩm tối thiểu ≥ 30 giây trước khi cắt nhát mới.
- Thiết bị điện ngoài trời (RCD ≤ 30 mA): 100% máy tỉa hàng rào điện, máy thổi điện, bơm tưới di động phải cắm qua bộ chống giật RCD ≤ 30 mA. Trước khi bật máy phải bấm nút kiểm tra trên RCD thấy ngắt ngay mới đạt; dây nguồn đặt trên giá cao ráo, cấm sử dụng dưới trời mưa.
- Khóa Thẻ ĐỎ cách ly máy hỏng: Máy có bất kỳ 1 lỗi an toàn nào (nứt chụp chắn, mất bulông dao, gãy tay cầm, trượt phanh xích, rò xăng/điện) phải treo ngay Thẻ ĐỎ “MÁY HỎNG, CẤM SỬ DỤNG” tại tay cầm và chuyển về ô bảo trì.
5.3. Bảng kiểm tra an toàn 7 điểm trước khởi động theo nhóm thiết bị
| Nhóm Thiết bị | 7 Điểm Kiểm tra Bắt buộc Đầu ca | Bảo dưỡng 5S Cuối ca & Chu kỳ |
|---|---|---|
| Máy cắt cỏ Cần / Đeo vai (2T/4T) | (1) Tấm chắn cỏ nguyên vẹn đúng vị trí; (2) Ổ cước/lưỡi dao cân bằng không nứt, khóa chốt chặt; (3) Tay cầm chữ U chắc chắn; (4) Dây đeo vai có khóa tháo nhanh khẩn cấp hoạt động trơn; (5) Công tắc tắt khẩn cấp hoạt động; (6) Không rò xăng; (7) Lọc gió sạch. | Tháo quét sạch cỏ quấn quanh trục đầu bò, thổi bụi khe gió tản nhiệt và lọc gió bọt biển, lau khô thân máy và tra mỡ đầu bò theo chu kỳ 20–25 giờ chạy. |
| Máy cắt cỏ Đẩy & Ngồi lái (4T) | (1) Thăm nhớt cacte 4T đủ mức; (2) Lưỡi cắt sắc không sứt mẻ, lắp chặt; (3) Cửa xả hông/túi gom cỏ đóng khớp; (4) Khung chống lật (ROPS) & dây đai an toàn nguyên vẹn; (5) Phanh chân/phanh tay ăn; (6) Công tắc ghế ngồi tự ngắt khi rời ghế hoạt động; (7) Áp suất lốp đều. | Rửa sạch mảng cỏ bết dưới gầm mâm cắt bằng cây gạt gỗ (ngắt bugi trước khi nghiêng máy, nghiêng về phía lọc gió lên trên); kiểm tra mài cân bằng lưỡi sau mỗi 15–20 giờ. |
| Cưa xích (2T/Pin) | (1) Phanh hãm xích gạt bật tắt nhạy; (2) Chốt bắt xích dưới bụng máy còn nguyên; (3) Độ căng xích chuẩn (kéo khẽ dưới lam hở ~2–3 mm, mắt dẫn vẫn nằm trong rãnh); (4) Bình dầu bôi trơn xích đầy; (5) Cò khóa an toàn tay phải hoạt động; (6) Mắt xích sắc đều; (7) Hai tay cầm sạch dầu; kiểm pin Lithium không phồng/nứt vỏ nếu dùng máy pin. | Mở ốp lam thổi sạch mạt gỗ + nhựa cây kẹt lỗ dẫn dầu; lật đảo chiều lam mòn đều sau mỗi 10 giờ cắt; giũa răng xích đúng góc và khử trùng lam xích bằng Cồn 70% nếu vừa cắt cây bệnh; sạc pin ở khu khô thoáng cách xa can xăng 2T/4T ≥ 5 m. |
| Máy tỉa rào, Kéo cành & Bình phun | (1) Công tắc kép 2 tay cầm & tấm chắn bảo vệ tay trước lưỡi máy tỉa rào; (2) Lưỡi không cong gãy, sạch nhựa; (3) Máy điện bấm nút kiểm tra tự ngắt RCD ≤ 30 mA; (4) Bình phun thuốc áp lực không rò gioăng cao su, béc phun không tắc, đồng hồ áp lực hiển thị chuẩn. | Rửa sạch nhựa bám trên lưỡi tỉa bằng dung môi làm sạch nhựa thực vật + xịt dầu bảo vệ chống rỉ; súc rửa bình phun BVTV 3 lần ngay tại điểm tập kết theo LSC-28. |
Quy trình kiểm tra, vận hành & bảo dưỡng từng bước
- Đặt máy trên mặt phẳng vững trong khu vực chuẩn bị; kiểm tra lần lượt 7 điểm theo bảng Mục 5.3 tương ứng với loại máy được giao.
- Kiểm tra bằng mắt dây dẫn điện của máy tỉa hàng rào/bơm điện; cắm qua thiết bị chống giật RCD ≤ 30 mA rồi bấm nút kiểm tra bảo đảm công tắc tự ngắt mạch tức thì trước khi đưa ra hiện trường.
- Nếu phát hiện dù chỉ 01 lỗi an toàn (phanh xích kẹt, lưỡi dao rạn nứt, mất chắn cỏ, hỏng nút tắt máy): dừng nhận máy đó ngay, gắn Thẻ ĐỎ và báo Tổ trưởng đổi máy dự phòng.
- Kiểm tra tem nhãn ngày pha trên Can ĐỎ [2T]: nếu quá 14 ngày hoặc xăng bị sậm màu/tách nhớt, chuyển vào can thu hồi dầu thải xử lý, pha mẻ mới đúng tỷ lệ 50:1 (20 mL/L) hoặc 40:1 (25 mL/L) theo HDSD máy.
- Với máy 4 thì: kiểm tra mức nhớt cacte qua que thăm trước, sau đó mới dùng Can XANH DƯƠNG [4T] (RON 95 nguyên chất).
- Thực hiện châm xăng giữa ca: tắt máy đặt lên khay chống tràn, chờ động cơ nguội ít nhất 3–5 phút, đứng cách xa tia lửa/thuốc lá/máy khác tối thiểu 5 m mới mở nắp bình xăng và đóng chặt nắp sau khi rót.
- Đặt cưa xích trên mặt đất bằng phẳng hoặc kẹp báng cưa chắc chắn (không khởi động thả rơi máy giữa không trung); gạt khóa phanh hãm xích trước khi giật nổ, kiểm tra vòng tua không tải (xích không tự quay khi thả ga).
- Trong suốt quá trình cưa: nắm chặt cả 2 tay lên tay cầm trước và sau (ngón cái tay trái vòng ôm phía dưới tay cầm trước để chống bật ngược); giữ mũi lam tránh tuyệt đối vùng 1/4 phía trên đầu mũi lam (vùng dội ngược mũi lam) không chạm vào gỗ hay cành ẩn phía sau.
- Với máy cắt cỏ: giữ góc nghiêng đầu cắt song song mặt đất, cắt theo chiều từ phải sang trái để cỏ dạt gọn và không tì đầu dao vào gốc cây hay bó vỉa bê tông.
- Khi vừa cắt tỉa xong cây có dấu hiệu nấm gỗ, xì mủ, loét thân, thối cành hay héo rũ vi khuẩn hoặc trước khi cắt nhóm cây giống/cây quý hiếm: dùng khăn lau sạch nhựa cây trên lưỡi kéo, cưa tay, lam cưa xích.
- Xịt ướt đẫm đều 2 mặt lưỡi cắt bằng bình Cồn 70% (hoặc nhúng vào ống dung dịch Cồn 70%), chờ giữ ẩm đủ tối thiểu ≥ 30 giây cho cồn phát huy tác dụng diệt bào tử nấm và vi khuẩn trước khi chạm vào cây khỏe kế tiếp.
- Thổi bụi khe làm mát, làm sạch lọc gió, cạo sạch cỏ bám dưới gầm máy đẩy, lau nhựa cây trên lưỡi cưa/kéo và xịt lớp dầu mỏng chống rỉ sét.
- Đặt toàn bộ máy lên pallet khô ráo đúng vị trí có thẻ nhận diện (“Một vật – Một vị trí”); cất riêng can xăng vào tủ thoáng khí, xa nguồn nhiệt.
- Nếu phát hiện bất thường trong ca (máy rung giật mạnh, khói trắng/đen, trượt côn, lỏng trục), lập tức treo Thẻ ĐỎ và báo Kỹ thuật kho sửa chữa dứt điểm trước ca hôm sau.
Tiêu chuẩn nghiệm thu thiết bị & xử lý tình huống ngoại lệ
Thước đo nghiệm thu vận hành & bảo quản thiết bị: 100% máy tại kho không dính đất cỏ ẩm; 100% Can ĐỎ [2T] có tem ngày pha trong hạn ≤ 14 ngày; 100% máy điện ngoài trời dùng kèm RCD ≤ 30 mA tự ngắt nhạy; 0 máy hư hỏng an toàn bị đưa ra công trường.
| Tình huống Ngoại lệ Thực tế | Nguyên nhân / Rủi ro | Hành động Chuẩn SONGANHHYG |
|---|---|---|
| Nhân viên lỡ đổ nhầm xăng Can XANH DƯƠNG 4T (không nhớt) vào máy cắt cỏ hoặc cưa xích 2T | Máy nổ được vài phút rồi nóng rực, bó xéc-măng và xước nòng xi-lanh hỏng nặng | Tắt máy ngay lập tức nếu nhận ra: Tuyệt đối không cố đề nổ thêm; treo Thẻ ĐỎ, xả sạch bình xăng và đưa về kỹ thuật kiểm tra xi-lanh/xúc rửa chế hòa khí. Nếu đã khởi động chạy gây hỏng máy do bất cẩn bỏ qua đối chiếu màu can, lập biên bản xác định nguyên nhân và xử lý đào tạo lại theo Điều 29 / bồi thường đúng Điều 129/130 BLLĐ 2019. |
| Phát hiện Can ĐỎ 2T còn thừa hơn nửa bình nhưng đã pha từ 18 ngày trước | Xăng bay hơi biến chất, nhớt lắng tách lớp làm nghẹt bình xăng con và giảm bôi trơn | CẤM dùng cho máy 2T: Khóa niêm phong can xăng cũ chuyển về kho xử lý/hủy bỏ theo quy chuẩn, súc sạch can và pha mẻ mới ghi tem ngày mới hôm nay. |
| Đang cắt cỏ phát hiện máy rung lắc dữ dội hoặc nghe tiếng va "cạch" vào đá sỏi | Cong trục truyền động, nứt lưỡi dao thép có nguy cơ văng mảnh thép sát thương | Ngắt cò ga & tắt công tắc ngay lập tức: Không chạy tiếp để kiểm tra bằng cách ga nhẹ; tháo bugi (hoặc pin) rồi mới kiểm tra lưỡi dao/ổ cước; nếu lưỡi thép sứt mẻ hoặc trục rung bất thường, treo Thẻ ĐỎ đổi máy dự phòng. |
| Khi bấm nút kiểm tra trên bộ chống giật RCD ≤ 30 mA trước ca nhưng công tắc không tự ngắt | Hỏng rơ-le bảo vệ dòng rò, nguy cơ điện giật chết người trên thảm cỏ ẩm sương | CẤM CẮM ĐIỆN SỬ DỤNG: Thu hồi ngay bộ dây/RCD hỏng bằng Thẻ ĐỎ, đổi bộ RCD đạt chuẩn khác hoặc chuyển sang dùng máy tỉa rào chạy pin/động cơ xăng. |
| Hết Cồn 70% giữa ca trong khi đang cần tỉa tiếp từ cụm cây bị nấm sang cụm cây khỏe | Lây lan bào tử nấm bệnh hàng loạt qua vết cắt tươi trên toàn dự án | Ngưng cắt ở cụm cây khỏe, dùng dao/kéo dự phòng sạch khác hoặc chờ tiếp ứng chai Cồn 70% từ xe đội/kho trong ≤ 15–30 phút; trong thời gian chờ chuyển sang dọn cành lá đã cắt. |
| Pin Lithium máy cắt cỏ/tỉa cành bị phồng vỏ, dính nước mưa lớn hoặc nóng bất thường | Nguy cơ chập mạch, cháy nổ pin Lithium trong thùng xe kín hoặc trong kho xăng dầu | Tháo pin khỏi máy ngay lập tức: Không cắm vào bộ sạc hay đặt trong thùng sắt kín chung với can xăng 2T/4T; chuyển pin lỗi ra khu vực thoáng gió cách ly trên nền gạch chống cháy, dán nhãn “PIN LỖI, CẤM SẠC” và báo kỹ thuật kho xử lý theo quy chuẩn pin thải. |
Đào tạo, chứng chỉ bắt buộc & danh mục biểu mẫu liên kết
- Đào tạo Tay nghề Cơ giới & Chứng chỉ Bắt buộc: Mọi công nhân vận hành máy cắt cỏ và cưa xích phải vượt qua bài thực hành: phân biệt Can ĐỎ 2T (50:1/40:1, ≤ 14 ngày) và Can XANH 4T (RON 95), thao tác châm xăng nguội 3–5 phút cách lửa 5 m, nhận diện vùng dội ngược mũi lam cưa xích, kiểm tra tự ngắt RCD ≤ 30 mA và khử trùng Cồn 70% ≥ 30 giây; thợ cưa xích trên cao > 2 m bắt buộc có Thẻ ATLĐ Nhóm 3 (SAH-CRD-13..17) và KTV cảnh quan theo chuẩn SAH-CRD-18.
- Thẻ Hướng dẫn Trực quan SVG (01 trang A4): JC-LSC-02 · An toàn Máy cắt cỏ & Cưa xích (15 m, Dốc 15°, Vùng Dội Ngược) · JC-LSC-04 · Bảng Pha Nhiên liệu 2T/4T, Cồn 70%, BVTV & Cấp cứu Nhiệt.
- Biểu mẫu & SOP Liên thông: BM-LSC-02 (Kiểm tra đầu ca & Máy móc) · LSC-03 · LSC-04 · LSC-06 · LSC-07 · LSC-14 · LSC-20 · LSC-21.
Lịch sử phiên bản & Quy chuẩn kỹ thuật áp dụng
| Phiên bản | Ngày ban hành | Người soạn / Phê duyệt | Nội dung Thay đổi & Quy chuẩn Áp dụng |
|---|---|---|---|
| v2.0 | 17/11/2026 | Phòng Kỹ thuật Cảnh quan & QA/HSE · Ms. Mỹ Anh duyệt | Ban hành chuẩn 9 mục kiểm soát thiết bị cơ giới cảnh quan; khóa cứng Can ĐỎ 2T (50:1/40:1, hủy sau 14 ngày) và Can XANH DƯƠNG 4T (RON 95), quy tắc châm xăng nguội ≥ 3–5 phút cách lửa ≥ 5 m trên khay chống tràn; khóa kiểm tra RCD ≤ 30 mA, khử trùng dao cưa Cồn 70% ≥ 30 giây, bảo dưỡng 5S và Thẻ ĐỎ cách ly máy hỏng. |