SONGANHHYG · HỆ THỐNG SOP KIỂM SOÁT CÔN TRÙNG (v2.0)
QUY TRÌNH VẬN HÀNH CHUẨN · CHƯƠNG II: PHÒNG CHỐNG MỐI NỀN MÓNG VÀ DIỆT MỐI TẬN GỐC

PCS-09 · Phòng chống và diệt mối công trình xây dựng

Thực hiện đúng chuẩn kỹ thuật theo TCVN 7958:2017 (công trình xây dựng mới) và TCVN 8268:2017 (nhà đang sử dụng) do thợ có chứng chỉ Trường ĐH Lâm nghiệp (SAH-CRD-10, SAH-CRD-11) phụ trách: phân biệt rạch ròi mối đất Coptotermes / Odontotermes (đắp đường đất bùn) với mối gỗ khô Cryptotermes (đẩy hạt phân khô mịn); đào hào trong ≥ 30 × 40 cm và hào ngoài 40–50 × 60–80 cm; đặt hộp nhử TM đủ 10–14 ngày, và chỉ khoan bơm tường sàn sau khi đã ngắt cầu dao tổng và quét máy dò ống ngầm.

PCS-09
Phiên bản 2.0
TCVN 7958:2017 & TCVN 8268:2017 Hào trong ≥ 30×40 cm · Ngoài 40–50×60–80 cm Trạm TM 10–14 ngày · Khoan sau dò điện, ống nước Chứng chỉ ĐH Lâm nghiệp SAH-CRD-10/11 Nghiệm thu BM-PCS-05
MỤC 1

Khung kiểm soát tài liệu

Mã tài liệuPCS-09 Phiên bản và hiệu lựcv2.0 · Hiệu lực từ 17/11/2026
Đơn vị ban hànhCông ty Cổ phần Dịch vụ Vệ sinh Công nghiệp Đà Nẵng SONGANHHYG (K57/10 Giang Văn Minh, Hòa Thuận Tây, Hải Châu, Đà Nẵng) Phạm vi áp dụngCông trình xây dựng mới phần nền móng và công trình đang vận hành (biệt thự, khách sạn, resort, trường học, văn phòng, kho lưu trữ) tại Đà Nẵng, Hội An, Quảng Nam
Bộ phận chủ trìPhòng Kỹ thuật Kiểm soát Côn trùng và An toàn Môi trường (QA/HSE) Người phê duyệtĐại diện Pháp luật: Ms. Mỹ Anh
Chu kỳ rà soát06 tháng/lần hoặc khi cập nhật tiêu chuẩn TCVN mới, thay đổi chế phẩm phòng mối được cấp ĐKLH Cục BVTV Kênh hỗ trợ 24/7Hotline và Zalo: 0905 751 566 · Email: [email protected]
Quy chuẩn áp dụng TCVN 7958:2017 (Phòng chống mối cho công trình xây dựng mới) · TCVN 8268:2017 (Diệt và phòng chống mối cho công trình đang sử dụng) · Nghị định 91/2016/NĐ-CP và Nghị định 129/2024/NĐ-CP · Chứng chỉ ĐH Lâm nghiệp SAH-CRD-10 / SAH-CRD-11 · Nghị định 45/2022/NĐ-CP (CTNH 18 01 01) · Nghị định 13/2023/NĐ-CP.
MỤC 2

Mục đích, phạm vi kiểm soát và mốc nghiệm thu thực tế

Đất cát ven biển Đà Nẵng – Hội An – Quảng Nam cộng thêm ván cốp pha gỗ hay bị chôn sót dưới nền móng là môi trường cực thuận để mối đất Coptotermes và Odontotermes bùng phát, nhất là lúc mối cánh bay ra sau các trận mưa đầu hè tháng 4–6 và mùa mưa thấm chân tường tháng 9–12. Đi sửa nhiều nhà gặp cảnh thợ làm ẩu: thấy đường đất là xịt thuốc muỗi đè lên làm đàn mối tản ngay sang khuôn cửa phòng bên cạnh, hoặc vội vàng khoan bừa xuống nền xi măng mà không dò ống nước và dây điện âm sàn, khoan thủng ống đồng máy lạnh hay nổ cầu dao tổng làm hỏng cả mảng nền gạch. Để làm dứt điểm mà vẫn giữ nguyên nhà cửa cho khách, tổ mối thực hiện bốn việc cốt lõi:

MỤC 3

Điều kiện áp dụng theo giai đoạn công trình và các hành vi bị cấm

Giai đoạn công trình Giải pháp kỹ thuật áp dụng theo TCVN Điều kiện thi công và hồ sơ nghiệm thu
Công trình xây dựng mới
(Chuẩn TCVN 7958:2017)
Dọn sạch hết gỗ cốp pha, rễ cây trong hố móng; đào hào bên trong ≥ 30 × 40 cm và hào chu vi bên ngoài 40–50 × 60–80 cm; xử lý mặt nền trước khi đổ bê tông lót và tạo hàng rào hóa chất chống mối theo đúng mức chống mối thiết kế của công trình. Dùng chế phẩm phòng chống mối nền móng chuyên dụng có Số ĐKLH Cục BVTV hợp lệ và SDS 16 mục, kèm biên bản nghiệm thu từng lớp hào trên BM-PCS-05 ký cùng tư vấn giám sát xây dựng.
Công trình đang sử dụng
(Chuẩn TCVN 8268:2017)
Phát hiện mối đất đang ăn khung cửa, sàn gỗ, tủ âm tường: đặt hộp nhử hoặc trạm mối TM-01..TMn cố định ngay đường mối đi trong 10–14 ngày để gom mật độ mối thợ, rồi gây nhiễm lan truyền diệt tổ ngầm. Kết hợp khoan bơm hàng rào chân tường, sàn (sau khi ngắt cầu dao tổng và quét máy dò) hoặc đặt trạm bả mối đất TM quanh ngoại vi. Không dịch chuyển hay mở xem hộp nhử làm động đàn mối trong 10 ngày đầu; ghi lượng ăn và tình trạng mối chết trên BM-PCS-05; trám lại lỗ khoan bằng keo Epoxy đồng màu gạch và kiểm định bởi nhân sự SAH-CRD-10/11.
NHỮNG VIỆC TUYỆT ĐỐI KHÔNG LÀM KHI PHÒNG CHỐNG VÀ DIỆT MỐI: (1) Không khoan sàn hoặc khoan tường khi chưa ngắt cầu dao tổng khu vực và chưa quét máy dò ống nước, dây điện âm tường, âm sàn: Khoan mù rất dễ chạm điện giật, chập cháy hệ thống hoặc làm vỡ ống nước ngầm tầng trên. (2) Không phun thuốc xịt côn trùng bề mặt (Pyrethroid) lên đường mối đi hoặc mở xới hộp nhử khi đang đặt bẫy TM: Thuốc xịt tiếp xúc chỉ làm chết vài con mối thợ ngoài mặt đường nhưng khiến cả đàn rút bỏ hộp nhử và chuyển sang đục phá phần gỗ khác kín đáo hơn. (3) Không thi công chống mối khi trời đang mưa ngập hố móng, mực nước ngầm dâng ngang đáy hào hoặc đổ hóa chất gần giếng khoan, nguồn nước sinh hoạt, bể cá Koi (cách ít nhất 3,0 m và che phủ kín): Nước cuốn trôi thuốc, không bám được vào đất cát và gây ô nhiễm nguồn nước, thủy sinh. (4) Không tự ý nhận xử lý mối công trình khi thiếu nhân sự có chứng chỉ ĐH Lâm nghiệp SAH-CRD-10 hoặc SAH-CRD-11.
MỤC 4

Trách nhiệm phối hợp các bộ phận

Vai trò Việc cần làm trước và trong ca Kiểm tra và bàn giao sau ca
KTV trưởng mối (SAH-CRD-10/11) Soi phân biệt mối đất hay mối gỗ khô, đo độ ẩm tường, chụp khoanh trừ phần gỗ mục sẵn; trực tiếp chỉ đạo tưới hào nền móng TCVN 7958:2017 hoặc đặt hộp nhử TM-01..TMn đủ 10–14 ngày rồi gây nhiễm lan truyền Kiểm tra lại hộp nhử và các điểm gỗ sau 21–30 ngày xác nhận hết mối sống, đối chiếu đủ hồ sơ BM-PCS-05 và ký bàn giao bảo hành với chủ nhà
KTV hiện trường Mặc đồ bảo hộ, găng tay Nitrile và đeo khẩu trang A1P2; dọn gỗ vụn hố móng, cố định chắc hộp nhử, quét kỹ máy dò dây điện và ống nước âm sàn trước khi khoan bơm chân tường Trám kín đẹp toàn bộ lỗ khoan bằng vữa xi măng trắng hoặc keo Epoxy đồng màu gạch, thu dọn hộp nhử cũ và súc rửa vỏ chai 3 lần bỏ túi CTNH 18 01 01
Chủ nhà / Kỹ thuật tòa nhà / Nhà thầu xây dựng Mở khóa hộp kỹ thuật, đưa bản vẽ đường ống ngầm (nếu có), ngắt cầu dao tổng khu vực trước khi khoan và dặn mọi người không mở xem hay đập phá hộp nhử trong 10–14 ngày đầu Khắc phục dứt điểm chỗ thấm rò nước hộp kỹ thuật nhà vệ sinh, không để gỗ phế liệu hay thùng carton chất áp sát chân tường và giữ biên bản theo dõi BM-PCS-05
MỤC 5

Nhận diện 3 nhóm mối, phòng chống nhà xây mới hay nhà đang ở và thiết bị dò ngầm

5.1. Phân biệt mối đất (Coptotermes, Odontotermes) với mối gỗ khô (Cryptotermes)

Nhóm loài mối Dấu hiệu nhận diện đặc trưng Đường xâm nhập và nguồn ẩm Cách xử lý chuẩn
Mối đất / Mối nhà
(Coptotermes spp.)
Đắp đường đất (đường mui bùn ẩm) màu nâu xám chạy dọc chân tường, khe nẹp khuôn cửa, hộp kỹ thuật; mối lính đầu tròn tiết giọt nhựa trắng sữa khi bị đụng chạm Làm tổ dưới nền móng công trình, khe lún, bồn cây sát tường; lấy ẩm từ đất ngầm hoặc điểm thấm rò nước nhà vệ sinh Đặt hộp nhử, trạm bả TM 10–14 ngày gây nhiễm lan truyền diệt tổ chúa kết hợp khoan bơm hàng rào đất theo TCVN 8268:2017
Mối đất lớn / Mối vườn
(Odontotermes spp.)
Đắp mảng đất rộng phủ lên vỏ thân cây sân vườn, hàng rào, móng nhà tiếp giáp đất trống; không sống tách rời nền đất Xâm nhập từ các gò tổ ngoài sân vườn, rễ cây mục và khe đá hộc móng rào xung quanh khuôn viên Đào bỏ tổ ngoài sân vườn, thi công hào hàng rào chu vi 40–50 × 60–80 cm và đặt trạm bả vòng ngoài TM
Mối gỗ khô
(Cryptotermes spp.)
Không có đường đất bùn; đẩy ra ngoài các đống hạt phân khô li ti hình sáu cạnh đều màu gỗ như hạt cát mịn rơi ngay dưới khe tủ, cầu thang hoặc cửa gỗ Sống hoàn toàn bên trong lõi gỗ khô (lấy ẩm từ không khí và bản thân thớ gỗ), hay lây qua đồ gỗ nội thất cũ nhập vào nhà Không dùng hộp nhử mối đất; khoan kim nhỏ bơm dung dịch đặc trị trực tiếp vào hệ thống hang trong cấu kiện gỗ, thay thế gỗ mục nặng

5.2. Phòng mối công trình xây dựng mới (TCVN 7958:2017) và diệt mối nhà đang ở (TCVN 8268:2017)

  • Phòng mối công trình xây dựng mới (TCVN 7958:2017): Làm ngay khi hoàn thiện móng thô và trước lúc lát nền: dọn hết gỗ vụn cốp pha, đào hào chống mối bên trong ≥ 30 × 40 cm sát chân tường chịu lực, hào bên ngoài 40–50 × 60–80 cm quanh móng chu vi, xử lý mặt nền và cổ ống kỹ thuật xuyên sàn bằng chế phẩm phòng mối nền móng được Cục BVTV cấp ĐKLH.
  • Diệt mối công trình đang sử dụng (TCVN 8268:2017): Thực hiện theo 2 bước nối tiếp: (a) đặt hộp nhử hoặc trạm bả mối sinh học TM-01..TMn dọc đường mối đi và chu vi sân vườn đủ 10–14 ngày để tiêu diệt tổ chúa; (b) khoan bơm hàng rào hóa chất dọc chân tường và khe cửa ẩm sau khi đã ngắt cầu dao tổng và rà xong đường điện nước ngầm.

5.3. Thiết bị kiểm tra bắt buộc trước khi khoan bơm công trình

  • Máy dò đa năng tường và sàn: Bắt buộc dùng máy dò kim loại, dây điện sống và đường ống nước âm tường (quét sâu 5–10 cm) kèm đối chiếu bản vẽ hoàn công với thợ điện nước trước khi đánh dấu bất kỳ mũi khoan nào trên sàn gạch hoặc chân tường.
  • Ẩm kế vật liệu và đèn pin nội soi: Đo độ ẩm gỗ và chân tường (tìm điểm rò ẩm thu hút Coptotermes như sau hộp kỹ thuật WC, bồn rửa); soi khe tối tìm đường đất mới hay hạt phân gỗ khô.
  • Quản lý chế phẩm đúng quy định: Mọi hóa chất diệt và phòng chống mối nền móng (hoạt chất chuyên dụng cho mối theo ĐKLH Cục BVTV) phải có bản cứng ĐKLH còn hiệu lực, SDS 16 mục; thợ đeo đồ bảo hộ, khẩu trang A1P2 và súc vỏ chai 3 lần vào túi CTNH 18 01 01.
MỤC 6

Trình tự thực hiện từng bước và điểm kiểm tra bắt buộc

BƯỚC 1 Khảo sát định loài mối và đánh dấu hiện trạng gỗ mục ban đầu (T=0)Trách nhiệm: KTV trưởng mối (SAH-CRD-10/11)
  • Kiểm tra kỹ khuôn cửa gỗ, tủ âm tường, len chân tường, hộp kỹ thuật nước, sàn gỗ và sân vườn để phân biệt mối đất (có đường đất bùn ẩm) với mối gỗ khô (chỉ có đống hạt phân khô mịn); dùng ẩm kế xác định điểm tường thấm ẩm.
  • Chụp ảnh khoanh trừ phần gỗ đã bị mục rỗng từ trước khi nhận công trình lên BM-PCS-01 và lập sơ đồ vị trí trạm, hộp nhử TM-01..TMn trên BM-PCS-05.
BƯỚC 2 Thi công hào nền móng theo TCVN 7958:2017 (công trình xây dựng mới)Trách nhiệm: KTV mối và nhà thầu xây dựng
  • Kiểm tra hố móng khô ráo không đọng nước ngầm, cách xa giếng khoan, nguồn nước sinh hoạt và che phủ kín bể cá Koi (≥ 3,0 m); dọn sạch hết gỗ vụn cốp pha và rễ cây trong phạm vi nền; đào chuẩn hào trong ≥ 30 × 40 cm và hào ngoài 40–50 × 60–80 cm (tăng cường thêm tại khe lún và cổ ống xuyên sàn).
  • Pha thuốc trên khay chống tràn và tưới rải đều chế phẩm phòng chống mối nền móng theo đúng định mức ĐKLH Cục BVTV từng lớp đất lấp hào và mặt nền trước khi lót màng chống thấm và đổ bê tông nền.
BƯỚC 3 Đặt hộp nhử TM 10–14 ngày và gây nhiễm lan truyền theo TCVN 8268:2017Trách nhiệm: KTV mối (SAH-CRD-11)
  • Tại công trình đang sử dụng có mối đất hoạt động: làm ẩm vừa đủ và cố định hộp nhử gỗ thông TM-01..TMn ngay tại điểm đường đất mối đang bò (không phá bỏ hết đường đất để mối dễ đi thẳng vào hộp); giữ yên trong 10–14 ngày (dán tem dặn không mở xem).
  • Sau 10–14 ngày, khi kiểm tra thấy mối thợ vào hộp đông đặc (xác nhận có mối đắp đất kín khe hộp), nhẹ nhàng mở hộp phun, rắc thuốc diệt mối lan truyền sinh học hoặc đặt bả chuyên dụng đúng kỹ thuật rồi đặt hộp lại vị trí cũ thêm 5–7 ngày để mối mang hoạt chất về tổ tiêu diệt mối chúa và mối lính.
Điểm kiểm tra bắt buộc: Không mở tung hộp nhử sớm trước ngày thứ 10, không gõ mạnh làm động đàn mối rút bỏ hộp và không phun thuốc Pyrethroid xua đuổi quanh vị trí đặt hộp nhử.
BƯỚC 4 Ngắt cầu dao tổng và quét máy dò ống ngầm trước khi khoan bơm hàng rào tường sànTrách nhiệm: KTV mối và thợ điện nước
  • Khi cần tạo hàng rào hóa chất chống mối xâm nhập lại qua nền tường (hoặc xử lý khe ẩm theo TCVN 8268:2017): họp với thợ điện nước đối chiếu bản vẽ hoàn công, ngắt cầu dao tổng khu vực khoan và quét máy dò dây điện, ống nước âm tường, âm sàn tại từng điểm đánh dấu cách chân tường 15–20 cm, bước lỗ 30–40 cm, chiều sâu 30–40 cm (đồng bộ BM-PCS-05), giữ cách giếng khoan và che kín bể cá Koi (≥ 3,0 m).
  • Dùng mũi khoan bê tông Ø 12–16 mm khoan qua lớp gạch và bê tông lót xuống tầng đất nền; pha thuốc trên khay chống tràn và dùng vòi áp lực vừa phải bơm hàng rào chế phẩm chống mối nền theo đúng liều nhãn ĐKLH Cục BVTV. Với mối gỗ khô Cryptotermes, khoan mũi kim nhỏ 4–6 mm trực tiếp vào thớ gỗ bị rỗng để xử lý điểm.
Điểm kiểm tra bắt buộc: Nếu chưa ngắt cầu dao tổng khu vực, chưa có kết quả quét máy dò ống nước và dây điện âm sàn cùng xác nhận của thợ điện nước thì tuyệt đối không cắm máy khoan xuống nền hay chân tường.
BƯỚC 5 Trám kín lỗ khoan bằng keo Epoxy hoặc vữa, nghiệm thu BM-PCS-05 và bàn giao bảo hànhTrách nhiệm: KTV trưởng mối và chủ công trình
  • Thu dọn hết hộp nhử cũ và vỏ chai súc rửa 3 lần bỏ vào túi CTNH 18 01 01; trám kín khít toàn bộ các lỗ khoan nền gạch bằng vữa xi măng trắng hoặc keo Epoxy đồng màu gạch giữ nguyên thẩm mỹ và ngăn hơi ẩm bốc lên.
  • Sau 21–30 ngày kể từ lúc gây nhiễm lan truyền, kiểm tra bằng đèn pin, gõ gỗ nghe âm thanh và ẩm kế xác nhận không còn mối sống tại toàn bộ các điểm TM-01..TMn, lập hồ sơ bảo hành và ký nghiệm thu BM-PCS-05 (chủ nhà giữ khô chân tường, không chất gỗ phế liệu hay thùng carton sát móng nhà).
MỤC 7

Nghiệm thu, xử lý tình huống ngoại lệ và căn cứ pháp luật

Thước đo nghiệm thu hạng mục mối: Công trình xây dựng mới đạt đủ kích thước hào trong ≥ 30 × 40 cm và hào ngoài 40–50 × 60–80 cm theo TCVN 7958:2017; công trình đang sử dụng không để xảy ra sự cố khoan trúng đường ống hay cáp điện ngầm, toàn bộ lỗ khoan được trám kín thẩm mỹ bằng keo Epoxy hoặc vữa, và các hộp nhử TM cùng điểm gỗ kiểm tra ở ngày 21–30 không còn mối thợ hay mối lính sống trên phiếu BM-PCS-05.

Tình huống ngoại lệ thực tế Nguyên nhân và rủi ro Cách xử lý chuẩn SONGANHHYG
Đặt hộp nhử TM đủ 14 ngày nhưng mở ra bên trong hoàn toàn không có con mối nào Có thể đặt nhầm vào chỗ mối gỗ khô Cryptotermes, hoặc chủ nhà lỡ xịt bình xịt muỗi quanh hộp làm mối bỏ đi Kiểm tra lại dấu vết: nếu thấy đống hạt phân khô dạng cát mịn thì đúng là mối gỗ khô, thu hộp nhử đất và chuyển sang khoan kim bơm thuốc trực tiếp vào cấu kiện gỗ; nếu đúng mối đất bị động đàn thì dời trạm sang vị trí gỗ còn mối sống cách đó 1–2 m hoặc đặt trạm bả mối đất vòng ngoài sân vườn.
Máy dò quét phát hiện dày đặc ống nước nóng hoặc cáp điện âm sàn chạy sát dọc chân tường cần khoan Nguy cơ khoan thủng ống đồng điều hòa, ống nước PCCC hay đường điện chiếu sáng âm nền Không cố khoan xuyên qua vùng cảnh báo của máy dò; chuyển sang phương án đặt trạm bả mối đất chuyên dụng ngoài nhà bao quanh chu vi móng cách chân tường ngoài 50 cm kết hợp xử lý kỹ chân khuôn cửa trên bề mặt và bả hộp nhử không xâm lấn sàn.
Chân tường hộp kỹ thuật nhà vệ sinh luôn thấm ẩm kéo dài khiến mối đất quay lại sau 6 tháng Ống thoát sàn hoặc ron gạch nhà vệ sinh nứt hở ngấm nước xuống nền tạo điểm thu hút mối cánh Ghi nhận rõ điểm thấm ẩm lên BM-PCS-05; đề xuất thợ kỹ thuật chống thấm hộp kỹ thuật và thi công ron gạch Epoxy bịt kín mạch nền nhà vệ sinh trước khi bơm bổ sung hàng rào phòng mối khu vực tường chung.
Mùa nắng đầu hè có hàng trăm con mối cánh bay vào phòng khách dưới ánh đèn sau cơn mưa rào Đàn mối cánh trưởng thành bay ra từ tổ ngoài đất trống gần công trình tìm nơi ghép đôi làm tổ mới Tắt bớt đèn sáng trắng gần cửa mở, đặt thau nước pha chút xà phòng dưới ngọn đèn để thu gọn mối cánh; kiểm tra kỹ các khung cửa gỗ và khe nền có ẩm không sau 48 giờ; nếu nhà chưa làm phòng mối nền móng, đề xuất đặt vành đai trạm TM phòng ngừa.
LƯU Ý PHÁP LÝ PHÒNG CHỐNG MỐI VÀ AN TOÀN XÂY DỰNG: Thi công phòng chống mối công trình mới phải đúng TCVN 7958:2017 và xử lý mối nhà đang ở đúng TCVN 8268:2017; người trực tiếp chỉ huy và ký nghiệm thu bắt buộc có chứng chỉ Trường ĐH Lâm nghiệp SAH-CRD-10 / SAH-CRD-11 theo quy định Nghị định 91/2016/NĐ-CP và Nghị định 129/2024/NĐ-CP. Mọi chế phẩm dùng tại công trình phải còn hạn ĐKLH Cục BVTV, vỏ chai súc rửa 3 lần bỏ vào túi CTNH 18 01 01 theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP, đồng thời giữ bí mật bản vẽ hoàn công theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP.
MỤC 8

Đào tạo, chứng chỉ nhân sự và biểu mẫu liên kết

MỤC 9

Lịch sử phiên bản và xác nhận ban hành

Phiên bản Ngày Người soạn và phê duyệt Nội dung thay đổi và quy chuẩn áp dụng
v2.0 17/11/2026 Phòng Kỹ thuật Kiểm soát Côn trùng và QA/HSE · Ms. Mỹ Anh duyệt Ban hành chuẩn 9 mục cho quy trình phòng chống và diệt mối theo TCVN 7958:2017 và TCVN 8268:2017: phân biệt mối đất Coptotermes / Odontotermes (đường đất) với mối gỗ khô Cryptotermes (hạt phân khô), làm đúng kích thước hào tiền xây dựng trong ≥ 30 × 40 cm và ngoài 40–50 × 60–80 cm, đặt trạm hộp nhử TM 10–14 ngày, bắt buộc ngắt cầu dao tổng và quét máy dò ống ngầm trước khoan bơm, gắn chứng chỉ ĐH Lâm nghiệp SAH-CRD-10/11 và phiếu BM-PCS-05.
Dịch vụ Côn trùng & Báo giá →