QUY TRÌNH VẬN HÀNH CHUẨN · CHƯƠNG I: AN TOÀN HIỆN TRƯỜNG, BỤI SILIC VÀ MÔI
TRƯỜNG
CFS-03 · Kiểm soát bụi tinh thể silic HEPA, an toàn điện 3 pha, khí CO và thu gom bùn kiềm
Hàng rào bảo vệ tính mạng và môi trường cho toàn bộ 8 workflow: kiểm soát bụi
tinh thể silic theo QCVN 02:2019/BYT bằng chụp hút kín, thùng tách xoáy Cyclone và
máy hút công nghiệp HEPA cấp M/H kèm khẩu trang P2/P3; đấu điện 3 pha 380V chuẩn
QCVN 18:2021/BXD (phích 5 chấu IP67, RCD/ELCB ≤ 30 mA, khóa LOTO); giám sát khí CO
< 25 ppm và hơi cháy LEL < 10% trong tầng hầm; thu gom xử lý bùn mài kiềm
pH 11–12,5 qua thùng lắng 2 ngăn về pH 6,5–8,5 đúng NĐ 45/2022/NĐ-CP.
QCVN 02:2019/BYT (Giới hạn tiếp xúc bụi tinh thể silic) · QCVN
03:2019/BYT (Giới hạn nồng độ khí CO tại nơi làm việc) · QCVN 18:2021/BXD (An
toàn điện công trường) · QCVN 34:2018/BLĐTBXH (An toàn không gian hạn chế, tầng hầm kín)
· NĐ 45/2022/NĐ-CP & TT 02/2022/TT-BTNMT (Quản lý chất thải và bùn kiềm) ·
NĐ 113/2017/NĐ-CP (SDS 16 mục tiếng Việt) · Cổng an toàn AT-01..AT-04.
MỤC 2
Thực tế hiện trường và mục tiêu kiểm soát rủi ro bụi, điện, khí độc và bùn kiềm
Trong nghề làm sàn bê tông, bốn tai nạn dễ xảy ra nhất đều bắt nguồn từ thói quen làm tắt. Ở những xưởng
máy còn hoạt động hoặc trung tâm thương mại ban đêm, chỉ cần một thợ cắt khe co ngót hay mài biên tháo
bỏ chụp hút hoặc dùng máy hút bụi dân dụng thiếu lọc HEPA cấp M/H, bụi tinh thể silic mịn mù mịt sẽ kích
nổ báo khói toàn nhà máy và găm thẳng vào phổi thợ. Ở tầng hầm chung cư Đà Nẵng mùa mưa, nền ẩm nước
đọng lênh láng mà nhiều đội vẫn đấu dây điện 3 pha 380V bằng cách tuốt dây quấn băng keo không
qua phích IP67 và RCD ≤ 30 mA, hoặc chạy máy xoa nền động cơ xăng dưới hầm đóng kín khiến thợ
choáng ngất vì khí CO tích tụ. Tệ hơn nữa là bơm thẳng nước bùn mài kiềm đặc quánh xuống phễu
thoát sàn gây đóng cặn xi măng bít cứng đường ống tòa nhà. CFS-03 thiết lập bốn rào chắn
bắt buộc:
Chặn đứng phát tán bụi tinh thể silic (AT-01): Cấm mài/cắt/phay khô tự do; bắt
buộc đồng bộ chụp hút kín, thùng tách xoáy Cyclone, máy hút HEPA cấp M/H và khẩu trang
P2/P3 theo QCVN 02:2019/BYT.
An toàn tuyệt đối điện 3 pha 380V và khóa nguồn LOTO (AT-02): Chuẩn hóa phích 5
chấu IP67, cầu dao chống dòng rò RCD/ELCB ≤ 30 mA và thao tác rút phích đặt trong tầm mắt khi
nghiêng máy thay đĩa.
Giữ ngưỡng an toàn khí CO và hơi dung môi trong không gian kín (AT-03): Đảm bảo
CO < 25 ppm và LEL < 10% bằng thông gió cưỡng bức và máy đo 4 khí hiệu chuẩn.
Thu gom khép kín và trung hòa bùn mài kiềm (AT-04): Tách bùn qua thùng lắng 2
ngăn, hạ pH từ 11–12,5 xuống 6,5–8,5 trước xả và chuyển giao chất thải đúng NĐ
45/2022/NĐ-CP.
MỤC 3
Phạm vi áp dụng theo công đoạn và những việc tuyệt đối không làm
Chụp hút lò xo ôm sát sàn, dây hút chống tĩnh điện nối thùng Cyclone + máy hút bụi
công nghiệp HEPA cấp M/H (túi kín); đeo khẩu trang P2/P3 và kính bảo hộ kín.
Rách vành cao su chụp hút, tắc lọc làm bụi phụt ra mép lồng mài, mất điện máy hút hoặc thiếu
khẩu trang P2/P3.
Điện 3 pha 380V và 1 pha 220V (mài ướt, máy mài hành tinh, hút nước)
Tủ điện di động chống nước có RCD/ELCB ≤ 30 mA, phích 5 chấu IP67 (3P+N+E), dây cáp
bọc cao su nguyên vẹn không nối tắt; rút phích LOTO khi thay đĩa.
Nút Test RCD không nhảy, phích cắm nứt vỡ hoặc dính nước, dây cáp bị bánh máy cán dập vỏ, sờ
vỏ máy thấy tê điện.
Khí CO hầm kín và hơi dễ cháy MMA / dung môi
Thông gió cưỡng bức nối ống xả ra ngoài trời, kiểm tra liên tục bằng máy đo 4 khí (O₂, CO,
LEL, H₂S); tắt toàn bộ nguồn tia lửa và giữ SDS 16 mục tại chỗ.
CO ≥ 25 ppm, LEL ≥ 10%, O2 < 19,5%, hoặc máy đo đa khí mất tem hiệu
chuẩn phải rút người và tắt máy ngay.
Bùn mài kiềm (pH 11–12,5) và hóa chất bề mặt
Đắp con trạch chắn nước, hút đưa về thùng lắng 2 ngăn; trung hòa nước trong ngăn 2 đạt pH
6,5–8,5; đóng bao kín bùn đặc chuyển xử lý theo TT 02/2022/TT-BTNMT.
Thùng lắng đầy tràn ngăn 2, chưa trung hòa pH hoặc có nguy cơ nước bùn tràn xuống phễu thoát
sàn / cống thoát nước mưa.
NHỮNG VIỆC TUYỆT ĐỐI KHÔNG LÀM VỀ AN TOÀN BỤI, ĐIỆN, KHÍ VÀ BÙN THẢI:
(1) Cấm mài, cắt, phay khô thiếu chụp hút HEPA M/H; cấm quét khô hay xịt vòi hơi nén thổi bụi bê
tông: Theo QCVN 02:2019/BYT, việc dùng vòi hơi nén thổi bụi trên sàn hay quần áo khiến
bụi tinh thể silic lơ lửng nồng độ cực cao gây bệnh bụi phổi không phục hồi.
(2) Cấm đấu dây trần vào cầu dao công trường hoặc nghiêng máy thay đĩa khi chưa rút phích LOTO:
Mọi thiết bị điện 3 pha 380V và máy ướt phải dùng phích 5 chấu IP67 qua RCD ≤ 30 mA; khi
thay đĩa bắt buộc rút phích đặt ngay cạnh chân máy trong tầm mắt người thợ.
(3) Cấm chạy máy xoa, máy cắt động cơ xăng/gas trong tầng hầm đóng kín thiếu thông gió và máy đo
CO: Khí CO không màu không mùi vượt ngưỡng 25 ppm gây ngạt cấp rất nhanh ở vùng trũng
tầng hầm.
(4) Cấm xả trực tiếp bùn mài kiềm pH 11–12,5 ra cống thoát nước mưa, hồ cá hay bồn cây: Vi phạm
trực tiếp Nghị định 45/2022/NĐ-CP và gây đóng đá làm nghẹt toàn bộ hệ thống thoát nước công
trình.
MỤC 4
Phân công công việc an toàn trước, trong và sau ca
Vai trò
Việc cần làm trước và trong ca
Kiểm tra và bàn giao sau ca
Giám sát An toàn (Thẻ Nhóm 3)
Bấm Test RCD ≤ 30 mA, đo điện áp 3 pha 380V, kiểm tem hiệu chuẩn máy đo 4 khí (CO, LEL),
kiểm màng lọc HEPA M/H và ký duyệt BM-CFS-02.
Đo độ pH nước ngăn 2 thùng lắng trước khi xả (đạt 6,5–8,5), kiểm đếm bao bùn thải và
khóa sổ an toàn cuối ca.
Tổ trưởng ca mài / xoa nền
Bố trí quạt hút gió cưỡng bức trong hầm kín, kiểm vành cao su chụp hút kín mặt sàn, nhắc thợ
thực hiện LOTO rút phích mỗi lần thay đĩa.
Rà soát khu vực thi công không sót túi bụi hay vũng bùn kiềm; vệ sinh và bảo quản dây cáp
điện gọn gàng lên giá treo.
Thợ vận hành máy 3 pha / máy hút
Đeo đủ khẩu trang P2/P3, kính kín, giày cách điện; vận hành đồng bộ máy mài cùng máy
hút HEPA, thay túi Longopac kín không giũ bụi ra ngoài.
Ngắt cầu dao, rút phích cắm, kiểm tra vành chụp hút và thu gom bùn đặc từ ngăn 1 thùng lắng
vào bao dứa lót nilon kín.
Đại diện Ban quản lý / Nhà máy
Cấp điểm đấu tủ điện 3 pha đủ tải, chỉ định vị trí xả nước sau trung hòa pH và cửa thông gió
hầm.
Kiểm chứng đồng hồ đo khí, xác nhận không bụi lan ra khu vực lân cận và ký đóng giấy phép
trên BM-CFS-02.
MỤC 5
Thiết bị an toàn, thông số kiểm soát và dụng cụ ứng cứu
5.1. Thiết bị hút bụi silic HEPA và an toàn điện 3 pha
Hệ thống hút bụi tinh thể silic: Thùng tách xoáy Cyclone tiền xử lý + máy hút
công nghiệp chuẩn HEPA cấp M/H có lọc tự rung/giũ ngược kín và hệ túi bọc liên tục Longopac;
dây hút chống tĩnh điện kẹp chặt vào cổ chụp hút máy mài; khẩu trang lọc hạt P2/P3 và
kính chống bụi kín.
Hệ thống điện 3 pha 380V: Tủ điện di động IP65 tích hợp RCD/ELCB ≤ 30 mA,
phích cắm công nghiệp 5 chấu chuẩn IP67, dây cáp bọc cao su treo cao khỏi vũng nước bùn và
bộ thẻ khóa LOTO cá nhân.
5.2. Thiết bị đo khí độc, thông gió và xử lý bùn kiềm
Kiểm soát khí hầm kín và dung môi: Máy đo 4 khí hiệu chuẩn (CO, LEL, O₂, H₂S), quạt
hút hướng trục công suất lớn kèm ống dẫn khí dài xả thẳng ra ngoài trời, bình chữa cháy
bột/CO₂ đặt ngay cửa làm việc khi thi công MMA.
Xử lý bùn mài kiềm: Thùng lắng bùn 2 ngăn có vách tràn, máy hút nước ướt dùng RCD
≤ 30 mA, gạt cao su chặn bùn, giấy đo/máy đo pH cầm tay, chất trung hòa axit hữu cơ
nhẹ (như axit citric/axit yếu có SDS) đưa pH từ 11–12,5 về 6,5–8,5 và bao dứa
lót nilon đóng bùn đặc.
5.3. Bảng ngưỡng thông số an toàn bắt buộc tại công trình
Hạng mục kiểm soát
Quy chuẩn / Nghị định
Ngưỡng an toàn cho phép
Tần suất kiểm tra và ghi nhận
Bụi tinh thể silic hô hấp
QCVN 02:2019/BYT
Hút kín bằng HEPA M/H; thợ mang khẩu trang P2/P3 liên tục
Kiểm tra kín chụp hút và áp suất hút mỗi đầu ca & sau thay túi
Bấm nút Test trước mỗi ca và sau mỗi lần di chuyển tủ nguồn
Khí CO trong tầng hầm kín
QCVN 03:2019/BYT & QCVN 34:2018/BLĐTBXH
CO < 25 ppm; O2 19,5–23,5%
Đo trước khi vào ca và theo dõi liên tục bằng máy đeo người
Hơi dễ cháy (MMA / dung môi)
NĐ 113/2017/NĐ-CP
LEL < 10%; đủ SDS 16 mục tiếng Việt tại chỗ
Đo liên tục trong suốt ca trộn rót và thi công MMA
Nước thải và bùn mài kiềm
NĐ 45/2022/NĐ-CP & TT 02/2022/TT-BTNMT
Bùn gốc pH 11–12,5 trung hòa xuống pH 6,5–8,5 sau lắng 2 ngăn
Kiểm đo pH mỗi mẻ thùng lắng trước khi xả nước trong
MỤC 6
Trình tự thiết lập an toàn từng bước và điểm kiểm tra bắt buộc
BƯỚC 1 Kiểm tra điện 3 pha 380V, phích IP67,
thử RCD ≤ 30 mA và lắp chụp hút HEPATrách nhiệm: Giám sát An toàn và Thợ máy
Kiểm tra tủ điện nguồn 3 pha, kết nối dây nguồn bọc cao su qua phích 5 chấu chuẩn kín nước IP67
và bấm nút Test xác nhận RCD/ELCB ≤ 30 mA tự ngắt ngay tức thì.
Kiểm tra chụp hút cao su quanh mâm máy mài bảo đảm không rách hở, kẹp chặt ống dẫn vào thùng
tách xoáy Cyclone và máy hút công nghiệp HEPA cấp M/H; đặt sẵn bạt che tủ điện, đầu báo
khói lân cận.
Điểm kiểm tra bắt buộc: Không đóng điện vận hành nếu nút Test RCD không ngắt,
phích cắm không đạt chuẩn IP67 hoặc máy hút bụi HEPA chưa kết nối kín vào chụp hút.
BƯỚC 2 Thiết lập thông gió hầm kín, đo khí
CO < 25 ppm và LEL < 10%Trách nhiệm: Giám sát An toàn
Khi vận hành máy xoa tự hành hoặc máy cắt chạy xăng/gas ở hầm hoặc xưởng đóng kín, bật quạt hút
thổi gió cưỡng bức nối ống xả khí ra ngoài trời trước khi nổ máy ít nhất 15 phút.
Kiểm tra máy đo 4 khí còn hạn hiệu chuẩn, theo dõi liên tục giữ CO < 25 ppm (và LEL
< 10% nếu thi công nhựa MMA hay dung môi); ghi kết quả đầu ca lên
BM-CFS-02.
Điểm kiểm tra bắt buộc: Ngừng máy và sơ tán nhân sự ngay lập tức nếu còi báo máy
đo đa khí kêu ngưỡng CO ≥ 25 ppm, LEL ≥ 10% hoặc khi máy đo mất hiệu chuẩn.
BƯỚC 3 Thực hiện LOTO rút phích cắm khi thay
đĩa và cấp phát PPE chuẩnTrách nhiệm: Tổ trưởng ca và Thợ vận hành
Cấp phát đầy đủ khẩu trang lọc bụi P2/P3 ôm khít mặt, kính bảo hộ kín, nút tai chống ồn
và giày bảo hộ mũi thép đế cách điện cho toàn bộ nhân sự trong vùng thi công.
Mỗi khi cần nghiêng máy kiểm tra hay thay đĩa kim loại, đầu PCD hoặc thông ống hút, bắt buộc gạt
ngắt cầu dao trên tủ, rút hẳn phích cắm IP67 ra khỏi ổ và đặt ngay cạnh vị trí người thợ (LOTO).
BƯỚC 4 Vận hành hút bụi liên tục hoặc dẫn
bùn mài qua thùng lắng 2 ngănTrách nhiệm: Thợ vận hành máy
Chạy máy hút HEPA trước khi hạ đĩa mài chạm sàn và tắt máy hút sau khi dừng mâm mài 10 giây để
vét sạch bụi tồn trong ống; tuyệt đối không quét khô bằng chổi hay thổi khí nén.
Đối với mài ướt hoặc cắt khe ướt, đắp bờ chắn bít kín các phễu thu nước mưa gần khu vực làm,
dùng gạt cao su và máy hút nước thu toàn bộ bùn kiềm pH 11–12,5 về ngăn 1 thùng lắng 2
ngăn.
BƯỚC 5 Trung hòa nước lắng về pH 6,5–8,5 và
chuyển giao bùn thải NĐ 45/2022/NĐ-CPTrách nhiệm: Giám sát An toàn và Tổ thợ
Kiểm tra độ pH nước trong ở ngăn 2 của thùng lắng, châm từ từ chất trung hòa nhẹ khuấy đều đến
khi giấy/bút đo đạt pH 6,5–8,5 mới được xả vào hệ thống thu gom nước thải công nghiệp cho
phép.
Hốt bùn đặc từ ngăn 1 vào bao dứa lót nilon kín miệng cùng túi bụi HEPA đã khóa miệng và vỏ can
hóa chất rỗng (theo SDS 16 mục), bàn giao đúng quy trình NĐ 45/2022/NĐ-CP và TT
02/2022/TT-BTNMT.
MỤC 7
Nghiệm thu an toàn ca, xử lý sự cố và căn cứ pháp luật
Điều kiện chốt an toàn cuối ca (BM-CFS-02): Không xảy ra sự cố điện, cháy nổ hay ngạt
khí; nồng độ khí cuối ca đạt CO < 25 ppm, LEL < 10%; nước lắng bùn sau xử lý đạt
pH 6,5–8,5; toàn bộ túi bụi silic và bao bùn kiềm được buộc kín, dán nhãn phân loại đưa về điểm
tập kết quy định.
Tình huống sự cố an toàn
Nguyên nhân và nguy cơ trực tiếp
Xử lý ứng cứu chuẩn tại hiện trường
Rách túi lọc hoặc xì bụi trắng dày từ cổ xả máy hút
Dừng máy mài ngay, giữ quạt phòng thoáng tự nhiên, mang khẩu trang P3 thay màng
lọc/túi kín trong bao bọc đôi rồi hút lại bằng máy dự phòng.
Aptomat RCD ≤ 30 mA bật ngắt mạch liên tục khi mài ướt
Nước bùn lọt vào khớp nối phích cắm, mô tơ bị ẩm hoặc rò cách điện dây cáp
Cắt nguồn tổng, kéo dây và đầu cắm lên vị trí khô ráo, dùng đồng hồ đo cách điện kiểm tra
máy; chỉ đóng điện lại khi đã xử lý khô và thử RCD ổn định.
Máy đo 4 khí báo động CO đạt 25 ppm khi xoa nền trong tầng hầm
Quạt thông gió công suất nhỏ hơn lượng khí thải máy xoa đôi hoặc gió quẩn góc hầm
Tắt động cơ xoa nền ngay, đưa toàn bộ nhân sự lên mặt đất thoáng khí, bổ sung thêm quạt hút
ống nối công suất lớn đến khi đo lại CO < 10 ppm mới xuống làm tiếp.
Đổ tràn thùng bùn kiềm hoặc hóa chất tăng cứng ra hành lang
Vỡ ống hút bùn, va chạm xe nâng vào thùng lắng hoặc rách can chứa
Lập tức chặn đường chảy bằng gờ cát/bạt thấm không để vào hố ga thoát mưa, hút thu hồi bằng
máy hút ướt và lau trung hòa sạch vùng tràn theo SDS 16 mục.
CĂN CỨ PHÁP LUẬT AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ MÔI TRƯỜNG:
Quy trình CFS-03 thực thi bắt buộc QCVN 02:2019/BYT (bụi tinh thể silic), QCVN
03:2019/BYT (giới hạn khí CO), QCVN 18:2021/BXD (an toàn điện thi công), QCVN
34:2018/BLĐTBXH (không gian hạn chế), Nghị định 113/2017/NĐ-CP (SDS 16 mục và nhãn phụ
hóa chất), Nghị định 45/2022/NĐ-CP và Thông tư 02/2022/TT-BTNMT (quản lý bùn mài và chất
thải công nghiệp).
MỤC 8
Chứng chỉ nhân sự và tài liệu liên quan
Chứng chỉ nhân sự an toàn và vận hành: Đội trưởng và Giám sát An toàn có chứng chỉ nghề công
nghiệp (SAH-CRD-01, SAH-CRD-05) và Thẻ ATLĐ Nhóm 3 trên
cao, không gian hạn chế (SAH-CRD-13,
SAH-CRD-16, SAH-CRD-17).